Αιολείς, Δωριείς, Ίωνες και Αχαιοί: Οι τέσσερις μεγάλες φυλές της αρχαίας Ελλάδας

Κάθε μία από αυτές ανέπτυξε τον δικό της πολιτισμό, δημιούργησε σημαντικές πόλεις και επηρέασε την πορεία του ελληνικού κόσμου

Οι αρχαίοι Έλληνες δεν αποτελούσαν ένα ενιαίο σύνολο, αλλά χωρίζονταν σε διαφορετικές φυλετικές και πολιτισμικές ομάδες, οι οποίες είχαν ξεχωριστές παραδόσεις, διαλέκτους και χαρακτηριστικά.

...

Οι τέσσερις βασικές ελληνικές φυλές που αναφέρονται από την αρχαία παράδοση ήταν: οι Αιολείς, οι Δωριείς, οι Ίωνες και οι Αχαιοί.

Κάθε μία από αυτές ανέπτυξε τον δικό της πολιτισμό, δημιούργησε σημαντικές πόλεις και επηρέασε την πορεία του ελληνικού κόσμου.

Αιολείς – Οι κάτοικοι του βόρειου Αιγαίου

Οι Αιολείς θεωρούνται από τα αρχαιότερα ελληνικά φύλα και συνδέονται κυρίως με τη Θεσσαλία, τη Βοιωτία και τη Λέσβο. Από εκεί εξαπλώθηκαν σε περιοχές των μικρασιατικών παραλίων, δημιουργώντας σημαντικές αποικίες.

Χαρακτηρίζονταν από τη δική τους διάλεκτο, την αιολική, η οποία αποτέλεσε μία από τις σημαντικές μορφές της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Η πολιτιστική τους παρουσία αποτυπώθηκε στη λογοτεχνία, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την ποιητική παράδοση της Λέσβου.

Δωριείς – Η πολεμική δύναμη της αρχαίας Ελλάδας

Οι Δωριείς συνδέθηκαν περισσότερο με την Πελοπόννησο και ιδιαίτερα με τη Σπάρτη, μία από τις ισχυρότερες πόλεις της αρχαιότητας.

Μετά την κάθοδό τους στον ελλαδικό χώρο δημιούργησαν ισχυρά κράτη και ανέπτυξαν μια κοινωνία με έντονο στρατιωτικό χαρακτήρα. Η φήμη τους ως πολεμιστών έμεινε στην ιστορία, με τη Σπάρτη να αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της δωρικής παράδοσης.

Παράλληλα, οι Δωριείς ίδρυσαν αποικίες στη νότια Ιταλία, την Κρήτη και άλλες περιοχές της Μεσογείου.

Ίωνες – Οι δημιουργοί της φιλοσοφίας και της επιστήμης

Οι Ίωνες συνδέονται κυρίως με την Αθήνα, τα νησιά του Αιγαίου και τα παράλια της Μικράς Ασίας.

Αποτελούν μία από τις πιο σημαντικές πολιτισμικές ομάδες της αρχαιότητας, καθώς από τον ιωνικό κόσμο γεννήθηκαν μεγάλοι φιλόσοφοι, επιστήμονες και ιστορικοί που επηρέασαν ολόκληρο τον δυτικό πολιτισμό.

Η Ιωνία αποτέλεσε κέντρο ανάπτυξης της σκέψης, με πόλεις όπως η Μίλητος να πρωταγωνιστούν στη γέννηση της φιλοσοφίας και της επιστημονικής έρευνας.

Αχαιοί – Οι ήρωες της μυκηναϊκής εποχής

Οι Αχαιοί είναι άμεσα συνδεδεμένοι με τον μυκηναϊκό πολιτισμό και τις αφηγήσεις των ομηρικών επών.

Αποτελούσαν το ελληνικό φύλο που πρωταγωνιστεί στις ιστορίες γύρω από τον Τρωικό Πόλεμο, με γνωστούς ήρωες όπως ο Αχιλλέας και ο Αγαμέμνονας να ανήκουν στην παράδοση των Αχαιών.

Η παρουσία τους εντοπίζεται κυρίως στην Πελοπόννησο και τη Φθιώτιδα, ενώ αργότερα ίδρυσαν αποικίες στη νότια Ιταλία.

Οι τέσσερις αυτές ελληνικές φυλές, παρά τις διαφορές τους, αποτέλεσαν τα βασικά συστατικά στοιχεία του αρχαίου ελληνικού κόσμου και άφησαν κληρονομιά που επηρέασε την ιστορία, τη γλώσσα και τον πολιτισμό για χιλιάδες χρόνια.

https://www.pronews.gr/istoria/aioleis-dorieis-iones-kai-axaioi-oi-tesseris-megales-fyles-tis-arxaias-elladas/

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...

Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: Νέα τεχνολογία μικρορομπότ υπόσχεται πιο αποτελεσματική θεραπεία

Επιστήμονας εξετάζει δείγματα με μικροσκόπιο σε εργαστήριο. (Πηγή: Pexels)

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η τεχνολογία θα μπορούσε να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της τοπικής χορήγησης χημειοθεραπείας.

Μικροσκοπικά ρομπότ βασισμένα σε φύκη, τα οποία καθοδηγούνται με τη βοήθεια μαγνητικών πεδίων, θα μπορούσαν να βελτιώσουν τη θεραπεία του καρκίνου της ουροδόχου κύστης ενισχύοντας τη μεταφορά χημειοθεραπευτικών φαρμάκων εντός των όγκων, σύμφωνα με ερευνητές. Με τη βοήθεια απεικόνισης σε πραγματικό χρόνο, τα μικρορομπότ καθοδηγούνται ώστε να αυξάνουν την αποτελεσματικότητα της φαρμακευτικής διείσδυσης στον όγκο, περιορίζοντας παράλληλα τις επιπτώσεις στους υγιείς ιστούς.

...

Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης συγκαταλέγεται στους δέκα πιο συχνούς καρκίνους παγκοσμίως και συνήθως αντιμετωπίζεται με χειρουργική αφαίρεση του όγκου, ακολουθούμενη από άμεση ενστάλαξη φαρμάκων στην κύστη μέσω καθετήρα. Ωστόσο, τα φάρμακα συχνά δυσκολεύονται να διεισδύσουν βαθιά στον καρκινικό ιστό, γεγονός που περιορίζει την αποτελεσματικότητά τους και οδηγεί σε παρατεταμένες θεραπείες ή υψηλότερες δόσεις.

Η ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου στη Σκωτία και το Πανεπιστήμιο Xiamen στην Κίνα, ανέπτυξε βιοϋβριδικά μαγνητικά μικρορομπότ βασισμένα σε φυσικά μικροφύκη για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος. Τα μονοκύτταρα φύκη είναι βιοσυμβατά και βιοδιασπώμενα, γεγονός που επιτρέπει την ασφαλή χρήση τους στο ανθρώπινο σώμα, ενώ η νανοπορώδης δομή τους είναι κατάλληλη για ασφαλή ενσωμάτωση και ελεγχόμενη απελευθέρωση φαρμάκων. Παράλληλα, είναι άφθονα στη φύση, οικονομικά και κατάλληλα για μαζική παραγωγή.

Η ομάδα δοκίμασε την τεχνολογία σε ποντίκια με όγκους στην ουροδόχο κύστη και διαπίστωσε ότι τα μικρορομπότ μετέφεραν τα φάρμακα στον όγκο γρήγορα και αποτελεσματικά, μειώνοντας παράλληλα τις παρενέργειες. Η θεραπεία στα ποντίκια ολοκληρωνόταν σε περίπου 30 λεπτά, σε αντίθεση με τους πολύ μεγαλύτερους χρόνους έκθεσης που απαιτούνται στις συμβατικές θεραπείες.

Συγκεκριμένα, διαπιστώθηκε ότι η μέθοδος αυτή αύξησε τη διείσδυση του φαρμάκου περισσότερο από δέκα φορές σε σύγκριση με τη συμβατική θεραπεία. Μετά από μία εβδομάδα θεραπείας, το φορτίο του όγκου μειώθηκε σε λιγότερο από το 3% εκείνου που παρατηρήθηκε στην ομάδα συμβατικής αγωγής. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η τεχνολογία θα μπορούσε να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της τοπικής χορήγησης χημειοθεραπείας, μειώνοντας πιθανώς τη συνολική έκθεση στα φάρμακα και ενισχύοντας το θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Το μικρορομπότ έχει σχήμα χαπιού και διάμετρο περίπου 80 μικρομέτρων, δηλαδή όσο μια λεπτή ανθρώπινη τρίχα. (Πηγή: University of Edinburgh)

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι το βελτιωμένο θεραπευτικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να υποστηρίξει λιγότερο επεμβατικές στρατηγικές για τη θεραπεία του καρκίνου της ουροδόχου κύστης, αν και απαιτούνται περαιτέρω μελέτες.

Παράλληλα, επισημαίνουν ότι η μέθοδος αυτή προσφέρει έναν μη επεμβατικό τρόπο υπέρβασης των βιολογικών φραγμών που περιορίζουν τη διείσδυση των φαρμάκων στους όγκους, προσθέτοντας ότι βρίσκονται σε συζητήσεις για μελλοντικές κλινικές δοκιμές.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature Nanotechnology».

Πηγή: Eurekalert

https://www.ertnews.gr/eidiseis/karkinos-tis-ourodoxou-kystis-nea-texnologia-mikrorompot-yposxetai-pio-apotelesmatiki-therapeia/

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...

Αυτά είναι 4+1 πράγματα για τα οποία οι άνθρωποι μετανιώνουν περισσότερο στο τέλος της ζωής τους

«Η υγεία φέρνει μια ελευθερία που πολύ λίγοι συνειδητοποιούν, μέχρι να μην την έχουν πια»

Η νοσηλεύτρια προσωπικής φροντίδας Bronnie Ware, αποκάλυψε τους προβληματισμούς των ετοιμοθάνατων ασθενών της κατά τις τελευταίες τρεις έως 12 εβδομάδες της ζωής τους.

Η Αυστραλή επαγγελματίας υγείας συγκινήθηκε τόσο πολύ από αυτά που άκουσε που άρχισε να καταγράφει τις διεισδυτικές σκέψεις τους στο ιστολόγιό της, Inspiration and Chai.

Αυτές οι αναρτήσεις με τη σειρά τους άγγιξαν πολλούς ανθρώπους σε όλο τον κόσμο που αναζητούσαν νόημα στη δική τους ζωή, και η Bronnie συνέχισε να δημοσιεύει τα best seller απομνημονεύματά της «TheTop Five Regrets of the Dying – A Life Transformed bythe Dearly Departing». Το μόνο σίγουρο είναι πως τα όσα γράφει θα έχουν απήχηση σε πολλούς αναγνώστες.

...

1. «Μακάρι να είχα το θάρρος να ζήσω μια ζωή αληθινή για τον εαυτό μου, όχι τη ζωή που περίμεναν οι άλλοι από μένα»

Σύμφωνα με την Bronnie, αυτό ήταν «το πιο κοινό παράπονο όλων» και την έκανε να συνειδητοποιήσει ότι «η υγεία φέρνει μια ελευθερία που πολύ λίγοι συνειδητοποιούν, μέχρι να μην την έχουν πια». Έχοντας αυτό κατά νου, η Bronnie προέτρεψε τους ανθρώπους να προσπαθήσουν να ακολουθήσουν τουλάχιστον κάποια από τα προσωπικά τους όνειρα, πριν να είναι πολύ αργά.

2. «Μακάρι να μην είχα δουλέψει τόσο σκληρά»

Η Bronnie αποκάλυψε ότι άκουσε αυτό το συγκεκριμένο παράπονο από κάθε άνδρα ασθενή που φρόντιζε, δεδομένου ότι πολλοί ήταν από τις μεγαλύτερες γενιές, ενώ πολλές γυναίκες εξέφρασαν επίσης παρόμοια συναισθήματα. Η συγκεκριμένη αποκάλυψη έκανε την Bronnie να συνειδητοποιήσει τη σημασία του να «κάνεις συνειδητές επιλογές» και να «δημιουργείς περισσότερο χώρο στη ζωή σου», επιτρέποντας μεγαλύτερη συνολική ευτυχία.

3. «Μακάρι να είχα το θάρρος να εκφράσω τα συναισθήματά μου»

Η Bronnie παρατήρησε ότι, καταπιέζοντας τα αληθινά τους συναισθήματα για να «διατηρήσουν την ειρήνη με τους άλλους», πολλοί άνθρωποι κατέληγαν να συμβιβάζονται με «μια μέτρια ζωή» και δεν γίνονταν ποτέ αυτοί που ήταν πραγματικά ικανοί να γίνουν. Η προκύπτουσα απογοήτευση είχε ακόμη και σωματικές επιπτώσεις, οδηγώντας τους στην ανάπτυξη ασθενειών που συνδέονταν με τη βαθιά ριζωμένη στενοχώρια που ένιωθαν.

4. «Μακάρι να είχα μείνει σε επαφή με τους φίλους μου»

Πολύ συχνά στην ενήλικη ζωή, θα διαπιστώσουμε ότι απομακρυνόμαστε από τους στενούς μας φίλους, λόγω του έντονου ρυθμού της ζωής μας. Δυστυχώς, η Bronnieπαρατήρησε ότι πολλοί από τους ασθενείς της συνειδητοποιούσαν τη σημασία των παλιών φίλων τους μόνο τις τελευταίες εβδομάδες, οπότε δεν ήταν πάντα εφικτό να έρθουν σε επαφή. Αναλογίστηκε: «Όλα καταλήγουν στην αγάπη και τις σχέσεις στο τέλος. Αυτό είναι το μόνο που μένει στις τελευταίες εβδομάδες, η αγάπη και οι σχέσεις».

5. «Μακάρι να είχα αφήσει τον εαυτό μου να είναι πιο ευτυχισμένος»

Η Bronnie εξεπλάγη από το πόσο συνηθισμένο ήταν οι άνθρωποι να μην συνειδητοποιούν ότι η ευτυχία ήταν μια επιλογή μέχρι το τέλος, έχοντας παραμείνει «κολλημένοι σε παλιά μοτίβα και συνήθειες» σε όλη τους τη ζωή. Και προσέθεσε: «Όταν είσαι στο νεκροκρέβατο, το τι σκέφτονται οι άλλοι για σένα είναι πολύ μακριά από το μυαλό σου. Πόσο υπέροχο είναι να μπορείς να αφεθείς και να χαμογελάσεις ξανά, πολύ πριν πεθάνεις. Η ζωή είναι μια επιλογή. Είναι η δική σας ζωή. Επιλέξτε συνειδητά, επιλέξτε σοφά, επιλέξτε με ειλικρίνεια. Επιλέξτε την ευτυχία».

https://www.pronews.gr/ygeia/ayta-einai-41-pragmata-gia-ta-opoia-oi-anthropoi-metanionoun-perissotero-sto-telos-tis-zois-tous/

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...

Επιστήμονες αφαίρεσαν το επιπλέον χρωμόσωμα που προκαλεί το σύνδρομο Down με τη μέθοδο CRISPR

Το σύνδρομο Down προκαλείται από την παρουσία ενός τρίτου αντιγράφου του χρωμοσώματος 21 στα κύτταρα

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Mie της Ιαπωνίας κατάφεραν να αφαιρέσουν το επιπλέον χρωμόσωμα που ευθύνεται για το σύνδρομο Down χρησιμοποιώντας την τεχνολογία γονιδιακής επεξεργασίας CRISPR-Cas9.

Το σύνδρομο Down, γνωστό και ως τρισωμία 21, προκαλείται από την παρουσία ενός τρίτου αντιγράφου του χρωμοσώματος 21 στα κύτταρα.

Για περισσότερα από 50 χρόνια, οι διαθέσιμες θεραπείες επικεντρώνονταν αποκλειστικά στη διαχείριση των συμπτωμάτων και όχι στην αντιμετώπιση της βασικής αιτίας της πάθησης.

...

Η ερευνητική ομάδα, υπό τον δρα Ριοτάρο Χασιζούμε, ανέπτυξε μια εξειδικευμένη τεχνική που επιτρέπει στο σύστημα CRISPR να αναγνωρίζει και να στοχεύει αποκλειστικά το επιπλέον χρωμόσωμα, αφήνοντας ανέπαφα τα δύο φυσιολογικά αντίγραφα. Η μέθοδος ονομάζεται «allele-specific multiple chromosome cleavage».

Τα αποτελέσματα χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα ενθαρρυντικά.

Σε εργαστηριακά καλλιεργημένα βλαστοκύτταρα αλλά και σε κύτταρα δέρματος που προήλθαν από άτομα με σύνδρομο Down, οι ερευνητές κατάφεραν να αφαιρέσουν το επιπλέον χρωμόσωμα.

Τα διορθωμένα κύτταρα όχι μόνο επέζησαν, αλλά παρουσίασαν ταχύτερη ανάπτυξη, πιο φυσιολογική λειτουργία και μειωμένη παραγωγή ουσιών που συνδέονται με το κυτταρικό στρες και τη γήρανση.

Ωστόσο, οι ίδιοι οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο. Τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν αποκλειστικά σε κύτταρα στο εργαστήριο και όχι σε ζωντανούς ανθρώπους.

Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις οι γενετικές παρεμβάσεις επηρέασαν και υγιή χρωμοσώματα, γεγονός που καθιστά αναγκαία την περαιτέρω βελτίωση της τεχνικής πριν εξεταστεί οποιαδήποτε κλινική εφαρμογή.

Παρά τους περιορισμούς, η μελέτη θεωρείται ορόσημο, καθώς είναι η πρώτη φορά που επιστήμονες καταφέρνουν να στοχεύσουν και να αφαιρέσουν την ίδια τη χρωμοσωμική ανωμαλία που προκαλεί το σύνδρομο Down, ανοίγοντας νέους δρόμους για τη γενετική ιατρική και τις θεραπείες του μέλλοντος.

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PNAS Nexus και θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα βήματα των τελευταίων ετών στον τομέα της γονιδιακής θεραπείας.

https://www.pronews.gr/ygeia/epistimones-afairesan-to-epipleon-xromosoma-pou-prokalei-to-syndromo-down-me-ti-methodo-crispr/

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...

Ψάρια εισβολείς στη Μεσόγειο: Η προειδοποίηση Ιταλών επιστημόνων για είδος που έχει θανατηφόρο δηλητήριο

Ποιο από τα 4 είδη έχει θανατηφόρο δηλητήριο και ποιο σερβίρεται ήδη σε εστιατόρια;

Το Ιόνιο Πέλαγος και τα νοτιότερα τμήματα της Αδριατικής αποτελούν τις πιο ευάλωτες περιοχές στην εξάπλωση που παρουσιάζουν τα ξενικά ψάρια εισβολείς, επισημαίνουν  Ιταλοί επιστήμονες οι οποίοι εκτιμούν ότι οι συγκεκριμένοι πληθυσμοί ήρθαν για να μείνουν στη Μεσόγειο.

...

Η διαπίστωση αυτή οδηγεί σε διαρκή επιφυλακή τους ερευνητές, καθώς η κλιματική αλλαγή ευνοεί τη σταθερή μετακίνηση τροπικών ειδών προς τα ευρωπαϊκά ύδατα.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, οι καταγεγραμμένες εμφανίσεις ειδικά για το λεοντόψαρο (Pterois miles) είχαν αγγίξει τις 1.840 στη Μεσόγειο. Ο ερευνητής του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας της Ιταλίας (CNR), Ερνέστο Ατζούρο, εξηγεί ότι η γεωγραφική ζώνη του Ιονίου εμφανίζει αυξημένη ευπάθεια με βάση τα υφιστάμενα κλιματικά μοντέλα. Όπως αναφέρει, η συνεχιζόμενη επέκταση του είδους καθιστά αναγκαία την άμεση εφαρμογή αποτελεσματικών στρατηγικών παρακολούθησης και διαχείρισης.

Η καμπάνια ενημέρωσης και η επιστήμη των πολιτών

Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, το Ιταλικό Ινστιτούτο Προστασίας και Έρευνας Περιβάλλοντος (ISPRA) σε συνεργασία με το CNR και την πλατφόρμα AlienFish υλοποιούν την εκστρατεία «Προσοχή στους Τέσσερις». Στόχος είναι η ευαισθητοποίηση του κοινού και η συλλογή δεδομένων μέσω της «επιστήμης των πολιτών» (citizen science), όπου επαγγελματίες, δύτες και ερασιτέχνες ψαράδες καλούνται να στέλνουν φωτογραφίες ή βίντεο μέσω ειδικής ηλεκτρονικής φόρμας και κοινωνικών δικτύων.

Η Μανουέλα Φαλαουτάνο, ερευνήτρια του ISPRA και συντονίστρια της δράσης, αναδεικνύει τη σημασία αυτής της συνεργασίας:

«Η αυξανόμενη συμμετοχή των ανθρώπων της θάλασσας αποδεικνύει τον σημαντικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν στην επιστημονική παρακολούθηση, ενώ παράλληλα αναδεικνύει την ανάγκη για σαφή ενημέρωση του κοινού χωρίς υπερβολές και αδικαιολόγητη κινδυνολογία».

Ποια είναι τα 4 επικίνδυνα ξενικά ψάρια εισβολείς

Η συγκεκριμένη λίστα εστιάζει σε τέσσερα τροπικά είδη που πέρασαν στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ:

• Ασημόχρωμος λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus): Αναγνωρίζεται από τις σκούρες κηλίδες στη ράχη του. Περιέχει μια άκρως επικίνδυνη, θανατηφόρα νευροτοξίνη (τετροδοτοξίνη) και διαθέτει πολύ ισχυρά δόντια ικανά να προκαλέσουν σοβαρό τραυματισμό.
• Λεοντόψαρο (Pterois miles): Εντοπίστηκε στην Ιταλία το 2016. Είναι επιθετικό προς την εγχώρια πανίδα και φέρει δηλητηριώδη αγκάθια με τοξικότητα αντίστοιχη της δράκαινας ή της σκορπίνας.
• Σκούρος γερμανός / λαγόψαρος (Siganus luridus): Φυτοφάγο, έντονα επεκτατικό είδος με οδυνηρό τσίμπημα, το οποίο παραμένει ενεργό ακόμα και μετά τη θανάτωση του ψαριού.
• Ριγωτός γερμανός / λαγόψαρος (Siganus rivulatus): Παρουσιάζει παρόμοια επεκτατική συμπεριφορά με τον σκούρο συγγενή του και φέρει εξίσου αιχμηρά, δηλητηριώδη αγκάθια.

Από την κουζίνα μέχρι τις νέες απειλές του βυθού

Παρά τους κινδύνους κατά τον χειρισμό, ορισμένα από αυτά τα ξενικά ψάρια εισβολείς είναι βρώσιμα. Το λεοντόψαρο αποτελεί ένα πανέμορφο ψάρι που τρώγεται, ενώ δεν θεωρείται επικίνδυνο για τους λουόμενους στην ακτή, αφού δεν υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να το πατήσει κάποιος, δεδομένου ότι ζει κάτω και μέσα σε σχισμές βράχων.

Το κρέας του είναι ιδιαίτερα γευστικό, συγκρίνεται με τον κόκκινο σκορπιό και βρίσκεται ήδη σε μενού εστιατορίων σε Ελλάδα, Κύπρο και Τουρκία. Η στοχευμένη αλιεία του προτείνεται ως βασικό μέτρο περιορισμού του πληθυσμού του.

Ωστόσο, η οικολογική ισορροπία παραμένει εύθραυστη. Ο θαλάσσιος βιολόγος και επιστημονικός υπεύθυνος του AlienFish, Φραντσέσκο Τιραλόνγκο, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το μέλλον:

«Αυτά τα τέσσερα είδη αποτελούν μόνο την αρχή. Υπάρχουν και άλλα ξενικά ψάρια που ενδέχεται να δημιουργήσουν προβλήματα στο άμεσο μέλλον».

Ο ίδιος αναφέρεται συγκεκριμένα στα είδη μπαρμπουνιού Upeneus pori και Parupeneus forsskali, τα οποία, παρά την πιθανή εμπορική τους αξία, συνιστούν νέα απειλή για τα μεσογειακά οικοσυστήματα, επηρεάζοντας άμεσα τόσο τη διαχείριση των θαλάσσιων πόρων όσο και την ασφάλεια των επαγγελματικών ή ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων.

https://www.newsbeast.gr/environment/arthro/13185302/psaria-eisvoleis-sti-mesogeio-i-proeidopoiisi-italon-epistimonon-gia-eidos-pou-echei-thanatiforo-dilitirio

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...

Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος: Οι δύο μήνες που άλλαξαν την πορεία του Έθνους

Ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος (Οκτώβριος 1912-Δεκέμβριος 1912) άλλαξε ριζικά το γεωπολιτικό χάρτη των Βαλκανίων, ωστόσο οι στρατιωτικές πτυχές του δεν είναι γνωστές στο ευρύτερο κοινό

Στην παρούσα ανάλυση των στρατιωτικών πτυχών του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου, όπου κριθεί απαραίτητο θα γίνουν σύντομες αναφορές στις επιχειρήσεις των Βαλκάνιων συμμάχων της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Σερβίας και του Μαυροβουνίου, κυρίως στα μέτωπα της Μακεδονίας και της Θράκης, προκειμένου να δοθεί μια ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς πραγματοποιήθηκε η εκδίωξη των Οθωμανών Τούρκων από την Ευρώπη και η κατίσχυση των όπλων των βαλκανικών χριστιανικών δυνάμεων.

...

Πριν ξεκινήσουμε την παρουσίαση των επιχειρήσεων θα ήταν σκόπιμο να εξετάσουμε σύντομα τις διεθνοπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή, που οδήγησαν στο σχηματισμό της τετραμερούς Βαλκανικής Συμμαχίας.

Διεθνοπολιτικές εξελίξεις στα Βαλκάνια 1909-1912

Μετά την κρίση του Οκτωβρίου του 1908, η οποία προκλήθηκε από την ανακήρυξη της βουλγαρικής ανεξαρτησίας και την προσάρτηση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης από την Αυστρία-Ουγγαρία (Διπλή Μοναρχία), η θέση της Τουρκίας στην Ευρώπη επιδεινώθηκε.

Η ορατή αδυναμία των Νεότουρκων –που είχαν πάρει την εξουσία στην Κωνσταντινούπολη το καλοκαίρι του 1908– να αναδιοργανώσουν την παρακμάζουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία και η εθνικιστική πολιτική που ακολούθησε σε βάρος των χριστιανικών εθνοτήτων την περίοδο 1909-1912 συντέλεσαν στην προσέγγιση των μικρών βαλκανικών χριστιανικών κρατών: Βουλγαρία, Σερβία, Ελλάδα, Μαυροβούνιο.

Επιπρόσθετα, η έκρηξη του Τουρκο-Ιταλικού πολέμου το φθινόπωρο του 1911 για την Τρίπολη και η δυσμενής εξέλιξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων για την Οθωμανική Αυτοκρατορία στο αφρικανικό μέτωπο και το Αιγαίο (κατάληψη της Δωδεκανήσου από Ιταλία) έπεισαν τα βαλκανικά χριστιανικά κράτη ότι η άλλοτε κραταιά Οθωμανική Αυτοκρατορία, παρότι διατηρούσε ακόμη μεγάλο αριθμό στρατιωτών και κτήσεων στην Ευρώπη, την Αφρική και την Ασία, ουσιαστικά ήταν έτοιμη να καταρρεύσει.

Μολονότι Βουλγαρία, Σερβία και Ελλάδα φαίνονταν να συμφωνούν ως προς την αδυναμία της Τουρκίας να αντιμετωπίσει με επιτυχία έναν υπολογίσιμο, οργανωμένο αντίπαλο, είχαν σοβαρές διαφορές στα σχέδιά τους για το μελλοντικό μοίρασμα των ευρωπαϊκών εδαφών. Κεντρικό πρόβλημα παρέμενε η Μακεδονία.

Τη συγκεκριμένη επαρχία εποφθαλμιούσαν Σόφια, Αθήνα και Βελιγράδι. Μέχρι την έκρηξη του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου, η βουλγαρική πολιτική ηγεσία επιδίωκε, σε πρώτη φάση, την πολιτική αυτονόμηση της Μακεδονίας με σκοπό, αργότερα, την ενσωμάτωσή της στον βουλγαρικό εθνικό κορμό.

Ελλάδα και Σερβία, αντίθετα, υποστήριζαν ότι στη Μακεδονία θα έπρεπε να καθοριστούν «ζώνες επιρροής» και, όταν οι πολιτικές και στρατιωτικές συνθήκες το επιτρέψουν, η επαρχία να μοιραστεί ανάμεσα στα τρία βαλκανικά κράτη, με βάση τις συγκεκριμένες «ζώνες επιρροής». Όπως ήταν φυσικό, οι αντικρουόμενες πολιτικές σκοπιμότητες των βαλκανικών χριστιανικών κρατών στη Μακεδονία και η αδυναμία τους να φτάσουν σε ένα μίνιμουμ consensus (σ.σ.: συναίνεση) για το πολιτικό μέλλον της επαρχίας υπονόμευαν τις όποιες προσπάθειες προσέγγισης.

Η δραματική τροπή του Τουρκο-Ιταλικού πολέμου (στις αρχές του 1912, ιταλικές ναυτικές δυνάμεις επιχείρησαν, χωρίς επιτυχία, να παραβιάσουν τα Στενά και να επιτεθούν στην Κωνσταντινούπολη) και η αλβανική εξέγερση στο Κόσοβο η οποία επεκτάθηκε στη Βόρεια Μακεδονία το καλοκαίρι του 1912 έπεισαν τα βαλκανικά κράτη ότι η ώρα για δράση είχε έρθει.

Είναι αλήθεια ότι στα τέλη του καλοκαιριού του 1912 η Ευρωπαϊκή Τουρκία έδειχνε ορατά σημάδια πολυ-επίπεδης κατάρρευσης.

Από την άλλη, Βουλγαρία, Σερβία και Ελλάδα, που από το 1909 επιδίωκαν να δημιουργήσουν έναν ισχυρό βαλκανικό πολιτικο-διπλωματικό και στρατιωτικό συνασπισμό, ετοιμάζονταν για ανάληψη στρατιωτικής δράσης. Ηδη, Βουλγαρία και Σερβία είχαν υπογράψει Συνθήκη Συμμαχίας το Μάρτιο του 1912, η οποία ουσιαστικά στρεφόταν κατά της Τουρκίας. Ελλάδα και Βουλγαρία διεξήγαγαν πυρετώδεις διαβουλεύσεις για τη σύναψη στρατιωτικής συμμαχίας, ωστόσο είχαν διαφορετική προσέγγιση στο Μακεδονικό Ζήτημα.

Τελικά, Σόφια και Αθήνα αποφάσισαν να προχωρήσουν στην ολοκλήρωση της Συνθήκης Συμμαχίας στις αρχές Οκτωβρίου του 1912.

Η Μακεδονία χώριζε τις δύο χώρες. Όμως η κοινή φλόγα για την απομάκρυνση του Τούρκου κατακτητή από την Ευρώπη και η πεποίθηση ότι η ώρα για εθνική επέκταση είχε σημάνει αποτέλεσαν τη «συγκολλητική ουσία» που έφερε στο ίδιο στρατόπεδο Αθήνα και Σόφια. Στις αρχές Οκτωβρίου, τα ενωμένα βαλκανικά χριστιανικά κράτη, Βουλγαρία, Σερβία, Ελλάδα και Μαυροβούνιο, παρουσίασαν στην Υψηλή Πύλη ένα τελεσίγραφο.

Η ικανοποίηση των όρων που έθεταν οι συμμαχικές δυνάμεις ισοδυναμούσε με κατάργηση της οθωμανικής εξουσίας στην Ευρώπη. Η τουρκική κυβέρνηση απέρριψε το τελεσίγραφο.

Στις 17 Οκτωβρίου, η Οθωμανική Αυτοκρατορία, η οποία βρισκόταν ήδη σε εμπόλεμη κατάσταση με το Μαυροβούνιο από τις 8 Οκτωβρίου, κήρυξε τον πόλεμο στη Σερβία και τη Βουλγαρία, αλλά όχι στην Ελλάδα. Η Ελλάδα, με τον Ελευθέριο Βενιζέλο πρωθυπουργό, την επόμενη μέρα μπήκε στον πόλεμο στο πλευρό των συμμάχων της.

Στρατιωτικές επιχειρήσεις

Τα οθωμανικά στρατεύματα που στάθμευαν στις ευρωπαϊκές κτήσεις αποτελούνταν από την Ι Στρατιά (Κωνσταντινούπολη), τη ΙΙ Στρατιά (Θράκη) και την ΙΙΙ Στρατιά (Μακεδονία). Συνολικά, οι οθωμανικές δυνάμεις δεν υπερέβαιναν τους 300.000 άντρες.

Το οθωμανικό αμυντικό σχέδιο επιχειρήσεων σε περίπτωση επίθεσης από ένα ή περισσότερα βαλκανικά κράτη (κυρίως Βουλγαρία, Σερβία και δευτερευόντως Ελλάδα) προέβλεπε τη διεξαγωγή αμυντικού αγώνα σε τοπικό επίπεδο.

Σύμφωνα με τα επιχειρησιακά σχέδια του Οθωμανικού Γενικού Επιτελείου Στρατού, τα βασικά τμήματα των οθωμανικών δυνάμεων, εφόσον αντιμετώπιζαν υπέρτερες εχθρικές δυνάμεις, επρόκειτο να υποχωρήσουν και να συμπτυχθούν. Οι κύριες περιοχές σύμπτυξης ήταν στα δυτικά η Αλβανία και στα ανατολικά η Θράκη.

Παράλληλα, θα οργανωνόταν η επιστράτευση στις ασιατικές επαρχίες. Επιπλέον, τμήματα από τον Οθωμανικό Στρατό (VΙΙΙ Στρατιά Δαμασκού) προβλεπόταν να μεταφερθούν στα ευρωπαϊκά θέατρα επιχειρήσεων, στη Μακεδονία και τη Θράκη, μέσω θαλάσσης.

Οι επιστρατευμένες ασιατικές δυνάμεις και τα τμήματα από την VΙΙΙ Στρατιά προβλεπόταν αρχικά να συνδράμουν τα αμυνόμενα οθωμανικά στρατεύματα, και στη συνέχεια να αναλάβουν επιθετική δράση εναντίον του εχθρού.

Τα επιτελικά σχέδια του Οθωμανικού Γενικού Επιτελείου, τα οποία είχε εκπονήσει ο Αχμέτ Ιζέτ Πασάς, πρώην επιτελάρχης, δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ.

Αντίθετα, η ΙΙΙ Μακεδονική στρατιά και η ΙΙ Θρακική Στρατιά πολέμησαν ταυτόχρονα εναντίον των Βούλγαρων, των Σέρβων και των Ελλήνων στη Μακεδονία, τη Θράκη και την Ήπειρο, και των Μαυροβουνίων στη Βόρεια Αλβανία.

Οι δυνάμεις του Μαυροβουνίου, συνολικά 35.000 άντρες, υπό την ηγεσία του βασιλιά Νικίτα, ήταν οι πρώτες που προσέβαλαν τις τουρκικές θέσεις στη Βόρεια Αλβανία με αντικειμενικό σκοπό την κατάληψη του οχυρού Σκούταρι.

Το κύριο βάρος των επιχειρήσεων όμως το επωμίστηκαν οι σερβικές, οι βουλγαρικές και οι ελληνικές Μεραρχίες.

Οι σερβικές δυνάμεις αποτελούνταν από περίπου 250.000 άντρες και ήταν χωρισμένες σε 4 στρατιές.

Υπό την ικανή ηγεσία του πρίγκιπα Αλέξανδρου, οι καλά εξοπλισμένες και πειθαρχημένες σερβικές μεραρχίες διέλυσαν πολύ γρήγορα τις συνοριακές τουρκικές φρουρές στα σύνορα των δύο χωρών και στράφηκαν στους αντικειμενικούς στόχους τους: η βασική σερβική δύναμη κρούσης, της οποίας ηγούνταν ο ίδιος ο πρίγκιπας Αλέξανδρος, βάδισε ενάντια στην κύρια τουρκική δύναμη που έδρευε στο Κουμάνοβο, σημαντικό αστικό κέντρο της Βόρειας Μακεδονίας.

Η δεύτερη Σερβική Στρατιά, πάντα σε συνεννόηση με τα Γενικά Επιτελεία των Βαλκάνιων συμμάχων, διέσχισε το βουλγαρικό έδαφος και πέρασε στην Ανατολική Μακεδονία προκειμένου να πραγματοποιήσει κυκλωτική κίνηση και να αποκόψει τον κύριο όγκο της ΙΙΙ Τουρκικής Μακεδονικής Στρατιάς.

Η τρίτη Σερβική Στρατιά επιτέθηκε στην επαρχία του Κοσσυφοπεδίου, με σκοπό την κατάληψη των Σκοπίων.

Οι Μεραρχίες της τέταρτης Σερβικής Στρατιάς προχώρησαν στην εκκαθάριση του Νόβι-Παζάρ, αφού τα σχέδια του Σερβικού Γενικού Επιτελείου προέβλεπαν την ένωση του Μαυροβουνίου με την κυρίως Σερβία μέσω του Σαντζακίου του Νόβι Παζάρ.

Ο συγκεκριμένος στρατιωτικός ελιγμός των Σέρβων στο Σαντζάκι του Νόβι Παζάρ ήταν αναγκαίος για δύο λόγους: πρώτον, ένωνε τις στρατιωτικές δυνάμεις των δύο συμμάχων –Σερβία, Μαυροβούνιο– και, δεύτερον, δημιουργούσε ένα συμπαγές μέτωπο, όχι τόσο ενάντια στις πανικόβλητες τουρκικές μονάδες που ήδη υποχωρούσαν άτακτα, αλλά κυρίως απέναντι σε μία απροσδόκητη επίθεση από τις στρατιωτικές δυνάμεις της Αυστροουγγαρίας που στάθμευαν στη Βοσνία (κάτι, φυσικά, που δεν έγινε ποτέ).

Μέχρι τις 25 Οκτωβρίου 1912, οι σερβικές ένοπλες δυνάμεις είχαν καταγάγει ήδη τις πρώτες κρίσιμες επιτυχίες στα πεδία των μαχών.

Η Στρατιά του πρίγκιπα Αλέξανδρου κατόρθωσε να κάμψει την άμυνα των Τούρκων στο Κουμάνοβο και να συντρίψει τον κύριο όγκο των τοπικών οθωμανικών στρατευμάτων, ανοίγοντας τον δρόμο προς τα Σκόπια.

Η άρτια σχεδιασμένη και σχεδόν άψογα εκτελεσμένη κίνηση των σερβικών στρατευμάτων προκάλεσε πανικό στους Τούρκους διοικητές και στρατιώτες, κι εντυπωσίασε τους ξένους πολιτικούς και στρατιωτικούς παρατηρητές.

Οι τουρκικές δυνάμεις δεν ήταν αρκετές και δεν είχαν ούτε τα μέσα ούτε το ηθικό να αντιπαρατεθούν σε όλο το μήκος του μετώπου με τις εύρωστες και αξιόμαχες Σερβικές Μεραρχίες.

Καθώς ο Σερβικός Στρατός καταδίωκε τα «υπολείμματα» των Τούρκων που υποχωρούσαν, ένας ντόπιος αυτόπτης μάρτυρας έδινε την εικόνα που επικρατούσε στην περιοχή:

«Τα πιο τρομερά επεισόδια συνέβησαν στο Κουμάνοβο. Ταραχές ξέσπασαν ανάμεσα στο ντόπιο χριστιανικό στοιχείο και τους Τούρκους.

Οι περισσότεροι χριστιανοί, μη γνωρίζοντας την εξέλιξη στο πεδίο της μάχης, κρύβονταν στα σπίτια τους. Σταδιακά η γη άρχισε να τρέμει, καθώς το σφυροκόπημα από το σερβικό πυροβολικό γινόταν ολοένα και πιο δυνατό.

Μετά από λίγο τα τζάμια των σπιτιών άρχισαν να σπάνε. Έπειτα από λίγες ώρες, τα ‘απομεινάρια’ από τις πρώτες τουρκικές μεραρχίες έτρεχαν σε κατάσταση αμόκ μέσα στην πόλη, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να ξεφύγουν από το σερβικό ιππικό και τις σκληροτράχηλες ομάδες των Σέρβων κομιτατζήδων (cetniks) που τις καταδίωκαν.

Οι Τούρκοι στρατιώτες δεν είχαν όπλα, τα τραύματά τους ήταν ορατά, αρκετοί από αυτούς ήταν ήδη ακρωτηριασμένοι, αιμορραγούσαν και περπατούσαν ξυπόλητοι με μόνο ‘σύμμαχο’ τον πανικό που προκαλεί η εσωτερική επιθυμία του ανθρώπου να αποφύγει το βέβαιο θάνατο…»

Στις αρχές Νοεμβρίου, οι δυνάμεις των Τούρκων που υποχωρούσαν κατόρθωσαν να ανασυνταχθούν στην περιοχή του Μοναστηρίου. Εκεί, η στρατιωτική διοίκηση των Οθωμανών αποφάσισε να δώσει την τελευταία μάχη ενάντια στους Σέρβους.

Ήδη, στα βόρεια της πόλης είχαν συγκεντρωθεί περίπου 110.000 Σέρβοι πολεμιστές – οι δύο από τις τέσσερις Σερβικές Στρατιές που συμμετείχαν στην εκστρατεία κατά των Οθωμανών. Από την άλλη πλευρά, η τουρκική ανασυγκρότηση είχε αποφέρει καρπούς και οι τοπικοί Τούρκοι στρατιωτικοί διοικητές είχαν πλέον στη διάθεσή τους περίπου 85.000 άντρες. Στις 15 Νοεμβρίου ξεκίνησε η μαζική σερβική επίθεση. Ύστερα από τρεις ημέρες σκληρού αγώνα, η άμυνα των Τούρκων κατέρρευσε.

Οι απώλειες των ηττημένων ανέρχονταν σε 20.000 νεκρούς, ενώ οι νικητές έχασαν 12.000 στρατιώτες. Ο κύριος όγκος των τουρκικών δυνάμεων εγκλωβίστηκε από τις σερβικές Μεραρχίες και το Ιππικό, και αιχμαλωτίστηκε: περίπου 45.000 άντρες! Οι υπόλοιποι Τούρκοι στρατιώτες επιχείρησαν να βρουν καταφύγιο στα βουνά, κοντά στα σύνορα του Μαυροβουνίου με την Αλβανία.

Την ώρα που οι σερβικές δυνάμεις έτρεπαν σε φυγή τους Τούρκους στη Βόρεια Μακεδονία, οι πανίσχυρες Βουλγαρικές Στρατιές έπεφταν σαν «τεράστια σφυριά» στις οχυρωματικές τουρκικές θέσεις στη Θράκη.

Παράλληλα, η Ανώτατη Βουλγαρική Στρατιωτική Διοίκηση διέταξε ένα τμήμα των βουλγαρικών στρατευμάτων να κινηθεί προς την Ανατολική Μακεδονία με βασικό σκοπό την κατάληψη της Θεσσαλονίκης. Η τουρκική αμυντική γραμμή στην περιοχή της Θράκης είχε οργανωθεί (όπως και ολόκληρος ο Τουρκικός Στρατός) από ειδικούς Γερμανούς στρατιωτικούς.

Τα επιτελικά σχέδια των Οθωμανών και των Γερμανών ειδικών στη Θράκη προέβλεπαν την αποτελεσματική υπεράσπιση τεσσάρων οχυρών. Λόζενγκραντ, Αδριανούπολη, Λουλέ-Μπουργκάς και Μπαμπαέσκι συγκροτούσαν μια σχεδόν ανυπέρβλητη τετράδα μεγάλων οχυρωματικών έργων, τα οποία είχαν δημιουργηθεί αρκετά νωρίτερα, στα μέσα του 19ου αιώνα.

Τα συγκεκριμένα οχυρά είχαν ως βασική αποστολή να εμποδίσουν οποιαδήποτε μαζική επίθεση χερσαίων δυνάμεων ενάντια στη Θράκη, και φυσικά ενάντια στην πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, την Κωνσταντινούπολη.

Η αλήθεια είναι ότι από τα τέσσερα οχυρά, μόνο η Αδριανούπολη είχε ενισχυθεί έως το 1912, παρά την προσπάθεια των Οθωμανών στρατιωτικών διοικητών να πείσουν τον Σουλτάνο να τα ενισχύσει όλα.

Το Οθωμανικό Γενικό Επιτελείο Στρατού διέβλεπε, σωστά, τη μεγάλη απειλή που αντιπροσώπευε για την εδαφική ακεραιότητα της χώρας η θεαματική αύξηση της στρατιωτικής ισχύος των Βουλγάρων. Στα τέλη Οκτωβρίου του 1912, ο ισχυρότερος στρατός των Βαλκανίων, ο βουλγαρικός, που αριθμούσε 300.000 άντρες, με υψηλή εκπαίδευση, ηθικό και σύγχρονα μέσα μάχης (όπλα και πυροβολικό) έκανε την εμφάνισή του στη Θράκη.

Οι πειθαρχημένες και ισχυρές βουλγαρικές μεραρχίες κινήθηκαν πρώτα ενάντια στο Λόζενγκραντ.

Παρ’ ότι οι Γερμανοί στρατιωτικοί επιθεωρητές θεωρούσαν το συγκεκριμένο οχυρό «ένα από τα ισχυρότερα στον κόσμο», ένα τραγικό λάθος δύο Τούρκων στρατιωτικών διοικητών έδωσε την ευκαιρία στις βουλγαρικές δυνάμεις να καταλάβουν το οχυρό.

Η αναπάντεχη πτώση του Λόζενγκραντ ανάγκασε τις τουρκικές δυνάμεις να υποχωρήσουν και να αντιμετωπίσουν τις βουλγαρικές μεραρχίες στις μάχες του Λουλέ-Μπουργκάς και του Μπαμπαέσκι με καταστροφικά, για τους Οθωμανούς, αποτελέσματα. Στις μάχες αυτές περίπου 45.000 Τούρκοι και 25.000 Βούλγαροι στρατιώτες σκοτώθηκαν.

Έχοντας υποστεί συντριπτικές ήττες, οι οθωμανικές δυνάμεις χωρίστηκαν. Κάποιες από τις οθωμανικές μεραρχίες κατέφυγαν στο τελευταίο και ισχυρότερο οχυρό, την Αδριανούπολη, ενώ οι περισσότερες μονάδες διατάχθηκαν να συμπτυχθούν στην τελευταία αμυντική γραμμή πριν από την πρωτεύουσα: τα οχυρά της Τσατάλτζας. Ολόκληρη η πεδιάδα της Θράκης αφέθηκε στα βουλγαρικά στρατεύματα.

Με διαταγή του Βούλγαρου βασιλιά Φερδινάνδου, ένα ισχυρό τμήμα του βουλγαρικού στρατεύματος άρχισε την πολιορκία της Αδριανούπολης, η οποία διήρκεσε πέντε ολόκληρους μήνες.

Ο κύριος όγκος, ωστόσο, του Βουλγαρικού Στρατού κινήθηκε προς την Τσατάλτζα. Σκοπός της βουλγαρικής πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας ήταν η κατάληψη της Κωνσταντινούπολης και ο έλεγχος των Στενών.

Εκεί, στην τελευταία τουρκική γραμμή άμυνας, 32 χλμ. μόλις μακριά από την Κωνσταντινούπολη, διαδραματίστηκε ίσως η σφοδρότερη, σχεδόν επική, σύγκρουση του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου.

Το πρωινό της 17ης Νοεμβρίου 1912 ήταν ιδιαίτερα κρύο και η δυνατή βροχή δυσκόλευε αρκετά τις κινήσεις των Βούλγαρων μαχητών που ολοκλήρωναν τις προετοιμασίες για την τελική επίθεση. Οι δύο στρατοί βρίσκονταν πλέον ο ένας απέναντι από τον άλλο.

Κάτω από ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες, 900 βουλγαρικά πυροβόλα άρχισαν να σφυροκοπούν τις τουρκικές αμυντικές θέσεις σε ένα μήκος 50 χλμ. Ο εκκωφαντικός θόρυβος και ο καπνός από τα βουλγαρικά πυροβόλα ήταν αντιληπτά από την Κωνσταντινούπολη. Στην οθωμανική πρωτεύουσα επικρατούσε πανικός. Χριστιανοί και μουσουλμάνοι ήταν πεπεισμένοι ότι η Πόλη θα έπεφτε στους Βούλγαρους.

Οι Μεγάλες Δυνάμεις έστειλαν έναν αριθμό πολεμικών πλοίων στη Θάλασσα του Μαρμαρά για να εμποδίσουν τη σφαγή άμαχων πολιτών. Τόσο δραματική ήταν η κατάσταση στην Πόλη, που ο Σουλτάνος Ρεσίντ (είχε ανέλθει στο θρόνο τον Απρίλιο του 1909) εγκατέλειψε την πρωτεύουσα: αυτή ήταν η πρώτη φορά στα χρονικά της οθωμανικής Ιστορίας που ένας Σουλτάνος έφυγε από την Κωνσταντινούπολη κάτω από την πίεση εχθρικών δυνάμεων…

Παρά τις αντίθετες προβλέψεις, οι τουρκική άμυνα άντεξε το ανελέητο βουλγαρικό σφυροκόπημα.

Οι καλά κρυμμένες μονάδες του τουρκικού πυροβολικού, η αποτυχημένη έφοδος των Βουλγάρων και η αποτελεσματική παράκτια άμυνα των  Τούρκων, που εμπόδισε το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό να παραβιάσει τα Στενά και να χτυπήσει από τα μετόπισθεν τους αμυνόμενους της Τσατάλτζας, αποδείχτηκαν οι κρίσιμοι παράγοντες που καθόρισαν την έκβαση της μάχης, η οποία έσωσε την Πόλη από τη βουλγαρική επίθεση.

Στο μεταξύ, στα ελληνοτουρκικά σύνορα, ο Ελληνικός Στρατός υπό την ηγεσία του πρίγκιπα Κωνσταντίνου άρχισε την προέλαση στις 18 Οκτωβρίου 1912. Το ελληνικό Γενικό Επιτελείο Στρατού είχε εκπονήσει λεπτομερές σχέδιο επιχειρήσεων και ήταν σε διαρκή επαφή με τα συμμαχικά επιτελεία για τον καλύτερο συντονισμό των κινήσεων.

Το ελληνικό σχέδιο προέβλεπε την ανάληψη επιθετικής δράσης από τον κύριο όγκο των ελληνικών δυνάμεων, που είχαν συγκεντρωθεί στη Θεσσαλία, προς την κεντρική Μακεδονία με διττή κατεύθυνση: τη Θεσσαλονίκη και το Μοναστήρι.

Στην τελευταία πόλη έπρεπε να συναντηθούν τα ελληνικά με τα σερβικά στρατεύματα και μετά να κινηθούν προς τη Θράκη προκειμένου να ενισχύσουν τις βουλγαρικές δυνάμεις που αντιμετώπιζαν τον κύριο όγκο των τουρκικών δυνάμεων στην Ευρώπη (Ι Στρατιά και ΙΙ Στρατιά).

Στο μέτωπο της Ηπείρου, τα επιτελικά σχέδια προέβλεπαν αμυντικό αγώνα ανάμεσα στην περιοχή της Άρτας και του Αμβρακικού Κόλπου, έως ότου τμήματα του Ελληνικού Στρατού που πολεμούσαν στη Μακεδονία θα μπορούσαν να διατεθούν για τις επιχειρήσεις στην Ήπειρο.

Βασική επιδίωξη των Ελλήνων στο μέτωπο της Ηπείρου ήταν η κατάληψη της πόλης των Ιωαννίνων, που προστατευόταν από τα ισχυρά οχυρά του Μπιζανίου.

Σε αντίθεση με τους Σέρβους, τους Μαυροβούνιους και τους Βούλγαρους, οι Έλληνες διέθεταν ισχυρό Πολεμικό Ναυτικό. Σε αυτό ανατέθηκε: α) να παρεμποδίσει κάθε τουρκική προσπάθεια μεταφοράς στρατευμάτων και εφοδίων από τις ασιατικές επαρχίες στα ευρωπαϊκά θέατρα επιχειρήσεων, β) να απελευθερώσει τα νησιά του Αιγαίου Πελάγους και να εδραιώσει την ελληνική ναυτική παρουσία στο Αρχιπέλαγος και γ) να συνδράμει οποιαδήποτε βουλγαρική επιθετική ενέργεια στη Θράκη.

Ο Ελληνικός Στρατός που κινήθηκε προς τη Μακεδονία αριθμούσε περίπου 100.000 άντρες. Η πρώτη σημαντική αναμέτρηση ανάμεσα στις ελληνικές δυνάμεις και τα τουρκικά τμήματα έγινε στα Στενά του Σαρανταπόρου.

Στο συγκεκριμένο σημείο, υπό την επίβλεψη Γερμανών ειδικών, οι Τούρκοι είχαν εκμεταλλευτεί τη μορφολογία του εδάφους προκειμένου να ενισχύσουν την άμυνά τους.

Σύμφωνα με τους Γερμανούς στρατιωτικούς επιθεωρητές του Οθωμανικού Στρατού «τα Στενά του Σαρανταπόρου θα γίνονταν ο τάφος του Ελληνικού Στρατού».

Οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις χρειάστηκαν μόλις δύο μέρες (22-23 Οκτωβρίου) για να υπερκεράσουν την αντίσταση των Τούρκων στο Σαραντάπορο, και βάδισαν πλέον προς την κεντρική Μακεδονία.

Μολονότι το συμμαχικό σχέδιο προέβλεπε την προώθηση των ελληνικών δυνάμεων προς το Μοναστήρι –θέση που υποστήριξε και ο πρίγκιπας Κωνσταντίνος– ο Έλληνας πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος, που είχε συνεχή εικόνα των επιχειρήσεων, διέταξε τον Κωνσταντίνο να οδηγήσει το στρατό στη Θεσσαλονίκη, την οποία επίσης εποφθαλμιούσαν οι Βούλγαροι.

Πράγματι, τα πρώτα ελληνικά αντάρτικα σώματα μπήκαν στην πρωτεύουσα της Μακεδονίας μαζί με την εμπροσθοφυλακή του Ελληνικού Στρατού στις 9 Νοεμβρίου 1912.

Ο ίδιος ο Κωνσταντίνος εισήλθε στην πόλη μία μέρα αργότερα και λίγες ώρες πριν από την άφιξη του βουλγαρικού εκστρατευτικού σώματος υπό τον στρατηγό Τοντόροφ.

Μετά την πτώση της Θεσσαλονίκης, τμήμα των ελληνικών δυνάμεων (Ι, ΙΙΙ, ΙV, VI Μεραρχίες) συνέχισαν τις επιχειρήσεις τους στην κεντρική Μακεδονία με κατεύθυνση το Μοναστήρι. Μέχρι τη 15η Νοέμβρη, όταν η οθωμανική κυβέρνηση ζήτησε ανακωχή των εχθροπραξιών, οι ελληνικές μεραρχίες είχαν απελευθερώσει τα Γιαννιτσά, την Έδεσσα και το Σόροβιτς.

Όταν μονάδες του Ελληνικού Στρατού έφτασαν στο Μοναστήρι, στα μέσα Νοεμβρίου, ο Σερβικός Στρατός ήταν ήδη εκεί.

Στο μεταξύ, στο Ηπειρωτικό μέτωπο, τα τμήματα του Ελληνικού Στρατού υπό τον στρατηγό Σαπουντζάκη ξεκίνησαν ουσιαστικά τις επιθετικές επιχειρήσεις στις 25 Οκτωβρίου, και κατέλαβαν τη Φιλιππιάδα. Μία εβδομάδα αργότερα, με τη βοήθεια κάποιων ενισχύσεων και την ενεργό συμμετοχή του ελληνικού στολίσκου του Ιονίου, οι ελληνικές δυνάμεις εισήλθαν στην Πρέβεζα.

Παράλληλα, ο ελληνικός στολίσκος –η κύρια δύναμη του στόλου ήταν στο Αιγαίο και απελευθέρωνε τα νησιά– στο Ιόνιο προχώρησε στον αποκλεισμό της Αυλώνας στην Αλβανία, απ’ όπου άρχισαν να υποχωρούν σημαντικά τμήματα των ηττημένων τουρκικών στρατευμάτων.

Μολονότι η πρόθεση του Βενιζέλου ήταν να θέσει υπό ελληνικό έλεγχο τη νότια Αλβανία και το λιμάνι του Αυλώνα, η σθεναρή αντίδραση της Αυστροουγγαρίας στο ελληνικό σχέδιο ανάγκασε την Αθήνα να ματαιώσει την εντολή που είχε δώσει σε δύο Συντάγματα πεζικού να καταλάβουν τον Αυλώνα.

Στη θάλασσα, η ελληνική ναυτική υπεροχή υπήρξε καταλυτική. Ο ελληνικός στόλος, με ναυαρχίδα το νεοαποκτηθέν θωρηκτό «Αβέρωφ», όχι μόνο κατατρόπωσε στις ναυμαχίες της Έλλης (15 Δεκέμβρη) και της Λήμνου (18 Ιανουαρίου 1913) τον τουρκικό στόλο, αλλά πρωτοστάτησε και στην απελευθέρωση όλων των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, στη διακοπή του θαλάσσιου τουρκικού ανεφοδιασμού και στην υποστήριξη της Θρακικής Εκστρατείας των Βουλγάρων.

Έτσι, η ανακωχή από τις εχθροπραξίες του Δεκεμβρίου βρήκε τις ελληνικές δυνάμεις να έχουν εδραιώσει τη θέση τους σε καίριες πόλεις της Κεντρικής Μακεδονίας, τη Θεσσαλονίκη, τη Χαλκιδική, σημαντικό τμήμα της Ηπείρου (με την εξαίρεση των Ιωαννίνων) και στα περισσότερα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.

Η Βαλκανική Συμμαχία είχε επιτύχει την έξωση των Τούρκων από την Ευρώπη και είχε περιορίσει την οθωμανική εξουσία στην περιοχή γύρω από την Κωνσταντινούπολη.

https://www.pronews.gr/istoria/a%ce%84-valkanikos-polemos-oi-dyo-mines-pou-allaksan-tin-poreia-tou-ethnous-2/

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...