Πλάτωνας: Ο δημιουργός των πάντων

Η Φιλοσοφία γεννήθηκε από την ανάγκη εκλογίκευσης του κόσμου και σηματοδοτεί το πέρασμα από τον μύθο στον Λόγο. Το πρώτο φιλοσοφικό πρόβλημα, το ερώτημα της «αρχής» των πάντων, αναζήτησε το αναλλοίωτο υλικό στοιχείο από το οποίο προκύπτουν όλα τα πράγματα. Ο μύθος -που έως τότε πρόσφερε τη μοναδική εξήγηση για τη γένεση του κόσμου- τίθεται υπό αμφισβήτηση. Και η αναζήτηση της αλήθειας ξεκινά.

Το πρώτο βήμα γίνεται με τον σοφό Θαλή ο οποίος, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, προτείνει ως «αρχή» όλων των πραγμάτων το «ύδωρ», που δεν απαιτεί θύραθεν παρέμβαση. Δεν υπάρχει δημιουργός του κόσμου ούτε κάποιο σχέδιο που να αποβλέπει στη δημιουργία των ανθρώπων, όπως οι μυθολογικές προσεγγίσεις. Λίγα χρόνια αργότερα, ο «σκοτεινός» Ηράκλειτος παίρνει τη σκυτάλη και προτείνει το «πυρ» ως το στοιχείο χάρη στις μεταβολές του οποίου διαμορφώνεται ο κόσμος γύρω μας. Ο αποφθεγματικός του λόγος προκαλεί σύγχυση -ακόμη και στους φιλοσόφους που ακολουθούν-, αλλά ο Ηράκλειτος δεν ενδιαφέρεται για τη σύμφωνη γνώμη κανενός. Η αλήθεια είναι ο σκοπός της φιλοσοφίας και ο Ηράκλειτος επιχειρεί την τολμηρότερη θεωρία όλων (απόσπασμα 30):
«Αυτό τον κόσμο, όλων των πραγμάτων, δεν τον δημιούργησε ούτε θεός ούτε άνθρωπος, αλλά υπήρχε πάντα, υπάρχει και θα υπάρχει ως μια αιώνια ζωντανή φωτιά που ανάβει με μέτρο και σβήνει με μέτρο»

...

Ο Ηράκλειτος προκαλεί. Η πραγματικότητα είναι το γίγνεσθαι, η αλλαγή. Χωρίς να είναι αυτός ο σκοπός του, ανοίγει μία συζήτηση που δεν θα αφήσει αδιάφορο κανέναν φιλόσοφο. Ακόμη και τον Σωκράτη, που σεμνύνεται ότι δεν ενδιαφέρεται για τον ουρανό αλλά για τους ανθρώπους. Ο μαθητής Πλάτωνας ακολουθεί την ίδια οδό. Δεν ενδιαφέρεται για τη φυσική φιλοσοφία και μάλιστα γίνεται πολέμιός της. Προσπαθεί να εξαφανίσει τα βιβλία του Δημόκριτου και ακολουθεί τη φιλοσοφία του Πυθαγόρα και του Παρμενίδη. Αλλά όπως φαίνεται το ζήτημα της αρχής και της δομής του κόσμου απασχολεί τη σκέψη του. Ο Πλάτωνας θα αποφύγει να συγγράψει ένα έργο στο οποίο να απαντά ο Σωκράτης στον Ηράκλειτο -κάτι τέτοιο θα ήταν ασυνέπεια. Μπορεί όμως να παραθέσει μια θεωρία δημιουργίας του κόσμου, να εκθέσει τις δικές του απόψεις για τη δημιουργία του κόσμου. Και συγγράφει τον Τίμαιο.

Η δομή του Τίμαιου δεν έχει προηγούμενο στην πλατωνική εργογραφία για πολλούς λόγους: Ενώ το θέμα, όπως ορίζεται αρχικά, είναι η συνέχεια της πλατωνικής Πολιτείας, σύντομα στρέφεται στη δημιουργία του κόσμου, με πρωταγωνιστή τον Τίμαιο, για τον οποίο δεν γνωρίζουμε τίποτε (πέρα από την πλατωνική αναφορά). Για πρώτη φορά, ο Σωκράτης δεν συνδιαλέγεται κάνοντας επίδειξη της μαιευτικής του, ενώ σίγουρα δεν αναζητεί την αλήθεια. Αντιθέτως, σιωπά, αδημονεί να ακούσει μια εύλογη εξιστόρηση (εἰκότα μῦθο) της δημιουργίας από τον σοφό Τίμαιο, τη μακροσκελή αφήγηση του οποίου δεν θα διακόψει κανείς. Ο Τίμαιος θα ξεκινήσει από τους λόγους για τους οποίους ο αγαθός Δημιουργός έβαλε σε τάξη το σύμπαν που προηγουμένως βρισκόταν σε αταξία (29e-30c):

«Ας πούμε λοιπόν για ποια αιτία ο Δημιουργός δημιούργησε αυτό το σύμπαν: Ήταν αγαθός και στον αγαθό δεν υπάρχει ποτέ κανένας φθόνος. Και καθώς ήταν απαλλαγμένος από τον φθόνο, επιθυμούσε όλα τα πράγματα να είναι όσο το δυνατόν παρόμοια με τον ίδιο. Αυτή είναι λοιπόν η πιο έγκυρη αρχή που μπορεί να αποδεχτεί κανείς για τη δημιουργία και τον κόσμο, σύμφωνα με τους σοφούς ανθρώπους. Έτσι, σύμφωνα με την εύλογη εξιστόρηση πρέπει να πούμε ότι αυτός εδώ ο κόσμος είναι έμβιο ον, έμψυχο με νοημοσύνη που γεννήθηκε από την πρόνοια του θεού»

Ο πλατωνικός Δημιουργός -με το στόμα του Τίμαιου- θα δημιουργήσει τους πλανήτες, τον χρόνο, τη μέρα και τη νύχτα, τα είδη των έμβιων όντων και, τέλος, θα «σπείρει» τις ψυχές, ώστε να επανέλθει στον εαυτό του, εγκαταλείποντας δια παντός τον κόσμο των αισθητών, «τον κόσμο όλων των πραγμάτων» του Ηράκλειτου.

Η απόσταση από τη Φυσική φιλοσοφία δεν θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη. Ο Πλάτωνας δίνει τελικά τη δική του εκδοχή για τη δημιουργία του κόσμου στον Τίμαιο. Το μοναδικό κοσμολογικό έργο του φιλοσόφου θα υπερκεράσει όλες τις προηγούμενες προσπάθειες εκλογίκευσης του κόσμου και, κατά περίεργο τρόπο, θα αποβεί το πιο πολυδιαβασμένο και σχολιασμένο κείμενο του Πλάτωνα ως τον 17ο αιώνα. Τον αιώνα του ορθολογισμού.

Η Δρ Έλσα Νικολαΐδου είναι συγγραφέας των βιβλίων:
Η Φιλοσοφία της ευτυχίας: Ζήσε καλύτερα διαβάζοντας τους αρχαίους φιλοσόφους, Μεταίχμιο, 2025
Φιλοσοφία για όλους: Γιατί να διαβάζουμε τους αρχαίους φιλοσόφους, Μεταίχμιο, 2022

https://www.philenews.com

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...

Ταφίοι: Ένας μυθικός λαός – Κατοικούσαν στα Επτάνησα και αποίκησαν την Ιταλία

Πώς συνδέονται με την Καμπανία της Ιταλίας

Οι Ταφίοι ή Τηλεβόες ήταν, πιθανώς μυθικός, ελληνικός λαός που αναφέρεται από τον Όμηρο στην Οδύσσεια.

Σύμφωνα με τον Όμηρο, η Αθηνά μιλάει στον Τηλέμαχο και του λέει ότι η ίδια είχε μεταμφιεστεί σε Ταφιώτη.

Η Αθηνά του μιλάει για κάποιο Ταφίο Μέντη που έκανε εμπόριο χαλκού και σιδήρου και είχε δεσμό φιλοξενίας με τον πατέρα του Οδυσσέα.

...

Οι Ταφίοι μιλούσαν ελληνικά, ήταν φημισμένοι κωπηλάτες όπως οι Φαίακες και έκαναν θαλάσσιο εμπόριο με άλλες πόλεις λιμάνια.

Ο Απολλόδωρος μας αναφέρει έναν άλλον μύθο για τους Ταφίους για τους οποίους μάλιστα αναφέρει ότι ζούσαν σε νησιά, κάποτε ο Αμφιτρύων πολιόρκησε την πόλη όταν βασιλιάς της ήταν ο Πτερέλαος, γιος του Τάφιου.

Ο Πτερέλαος είχε μια κόρη την Κομαιθώ η οποία όμως τον πρόδωσε αφού ερωτεύθηκε τον Αμφιτρύωνα και με την βοήθειά της κατέλαβε την πόλη και μετά την σκότωσε για την προδοσία της.

Σύμφωνα με τον Απολλόδωρο, Ταφίοι ή Τηλεβόες έκλεψαν τα βόδια του βασιλιά των Μυκηνών Ηλεκτρίονα, σκότωσαν τους γιους του και αδελφούς της Αλκμήνης.

Ο άνδρας της Αλκμήνης, Αμφιτρύων, μαζί με τον Κέφαλο πολέμησε τους Ταφίους και τους νίκησε σε μια μάχη κοντά στην Θήβα.

Ταφίοι ήταν επίσης οι πρώτοι κάτοικοι της Κεφαλλονιάς. Τάφος λέγεται αλλιώς το Μεγανήσι, μια νησίδα νοτιοανατολικά της Λευκάδας, η οποία τον καιρό του Στράβωνα λεγότανε Ταφιάς και ανήκε στις λεγόμενες Ταφίους Νήσους.

Οι άλλες Ταφίοι νήσοι ήταν τα υπόλοιπα νησιά μεταξύ Ακαρνανίας και Λευκάδας, όπως η Κάλαμος (παλαιότερα Κάρνος), ο Καστός, η Άτοκος και το Αρκούδι.

Μετά την ήττα τους από τον Κέφαλλο, οι Ταφίοι λέγεται ότι εγκατέλειψαν τις Εχινάδες και αποίκησαν το Κάπρι και την Καμπανία.

https://www.pronews.gr/istoria/tafioi-enas-mythikos-laos-katoikousan-sta-eptanisa-kai-apoikisan-tin-italia-2/

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...

Επιστήμονες έλυσαν ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια: Τι συμβαίνει στην αθέατη πλευρά της Σελήνης

Οι επιστήμονες ενδέχεται να έχουν τελικά λύσει ένα μυστήριο δεκαετιών σχετικά με την άνιση επιφάνεια της Σελήνης. Μία νέα ανάλυση της σκόνης που συλλέχθηκε από την απομακρυσμένη πλευρά της Σελήνης δείχνει ισχυρές χημικές ενδείξεις ενός βίαιου αντίκτυπου που θα μπορούσε να έχει αναδιαμορφώσει τη Σελήνη από μέσα προς τα έξω, σύμφωνα με ερευνητές από την Κινεζική Ακαδημία Επιστημών. Το εύρημα αυτό, βασισμένο σε δείγματα που επέστρεψε η αποστολή Chang’e-6 της Κίνας, υποδεικνύει τον τεράστιο ρόλο που ενδέχεται να έπαιξαν οι αρχαίες συγκρούσεις στη διαμόρφωση της δομής της Σελήνης.

...

Η απομακρυσμένη πλευρά της Σελήνης, επιτέλους στα χέρια των επιστημόνων

Από το 1959, όταν το σοβιετικό διαστημικό σκάφος Luna 3 αποκάλυψε για πρώτη φορά εικόνες της απομακρυσμένης πλευράς της Σελήνης, οι επιστήμονες προσπαθούσαν να κατανοήσουν γιατί οι δύο πλευρές της Σελήνης φαίνονται τόσο διαφορετικές. Προτάθηκαν διάφορες εξηγήσεις, αλλά η έλλειψη φυσικών δειγμάτων από την απομακρυσμένη πλευρά άφηνε ένα κρίσιμο κενό στα στοιχεία.

Αυτό άλλαξε όταν η αποστολή Chang’e-6 της Κίνας επέστρεψε το 2024 με τα πρώτα δείγματα σκόνης από το κρυφό ημισφαίριο της Σελήνης. Το υλικό προερχόταν από τον Κρατήρα Νότιου Πόλου–Aitken, έναν τεράστιο κρατήρα που καλύπτει σχεδόν το ένα τέταρτο της επιφάνειας της Σελήνης. Αυτή η περιοχή είναι σημαδεμένη από αυτό που πιστεύεται ότι είναι η μεγαλύτερη πρόσκρουση στο ηλιακό σύστημα.

Ισοτοπικές ενδείξεις που δείχνουν βαθιές εσωτερικές αλλαγές

Υπό την ηγεσία του Heng-Ci Tian, μια ερευνητική ομάδα της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών πραγματοποίησε ισοτοπική ανάλυση του καλίου και του σιδήρου που βρέθηκαν στη σκόνη της απομακρυσμένης πλευράς. Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στα Proceedings of the National Academy of Sciences, αυτές οι τιμές συγκρίθηκαν με δείγματα από την κοντινή πλευρά της Σελήνης, που είχαν συλλεχθεί προηγουμένως κατά τις αποστολές Απόλλων και από το διαστημικό σκάφος Chang’e-5 της Κίνας.

Credit: PNAS

Τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντική διαφορά. Ενώ τα δείγματα της κοντινής πλευράς περιείχαν περισσότερα ελαφριά ισότοπα, το υλικό της απομακρυσμένης πλευράς ήταν πλουσιότερο σε βαρύτερα ισότοπα, ιδιαίτερα του καλίου. Αυτός ο τύπος ισοτοπικού διαχωρισμού δεν μπορούσε να εξηγηθεί από φυσιολογική ηφαιστειακή δραστηριότητα, ανέφερε η ομάδα. Αντίθετα, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ο αντίκτυπος στον Κρατήρα Νότιου Πόλου–Aitken δημιούργησε τόσο ακραία θερμότητα ώστε τα ελαφρύτερα ισότοπα εξατμίστηκαν και χάθηκαν, αφήνοντας πίσω ένα βαρύτερο χημικό αποτύπωμα.

«Αυτό το χαρακτηριστικό πιθανότατα προέκυψε από την εξατμίση του καλίου που προκλήθηκε από την πρόσκρουση που σχημάτισε τον κρατήρα Νότιου Πόλου–Aitken, δείχνοντας τη βαθιά επιρροή αυτού του γεγονότος στο εσωτερικό της Σελήνης», έγραψαν οι ερευνητές.

Σημάδια ότι ο μανδύας της Σελήνης αναδιαμορφώθηκε χημικά

Η ιδέα ότι η φλούδα της Σελήνης αναδιαμορφώθηκε από σύγκρουση δεν είναι καινούργια, αλλά η μελέτη αυτή υποδηλώνει ότι οι επιπτώσεις έφτασαν πολύ βαθύτερα. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η πρόσκρουση μπορεί να διέτρησε τη φλούδα και να εισχώρησε στον μανδύα, αλλάζοντας μόνιμα την εσωτερική σύνθεση της Σελήνης. Η ανάλυση των δειγμάτων έδειξε ότι τα ισότοπα καλίου στην απομακρυσμένη πλευρά φαίνεται να προέρχονται από πηγή μανδύα διαφορετική από αυτή της κοντινής πλευράς. Αυτό υποδηλώνει ότι η σύγκρουση προκάλεσε εκτεταμένη εσωτερική τήξη και χημική ανακατανομή, αφήνοντας ισοτοπικές διαφορές που είναι ορατές ακόμη και σήμερα.

Ένας νέος «κωδικός» για την ιστορία της Σελήνης

Η μελέτη προχωρά περαιτέρω προτείνοντας ότι οι μεγάλης κλίμακας προσκρούσεις όπως αυτή μπορεί να είναι υπεύθυνες όχι μόνο για αλλαγές στην επιφάνεια αλλά και για εσωτερικές πλανητικές διαδικασίες. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η πρόσκρουση μπορεί ακόμη και να προκάλεσε κυκλοφορία του μανδύα σε ολόκληρο το ημισφαίριο, μια διαδικασία που μπορεί να αναδιαμορφώσει τη φλούδα και τα εσωτερικά στρώματα ενός πλανήτη με την πάροδο του χρόνου.

Αν και αυτή η πιθανότητα χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, τα τρέχοντα στοιχεία υποστηρίζουν την ιδέα ότι οι πλανητικές προσκρούσεις αφήνουν πολύ περισσότερα από ορατούς κρατήρες. Μπορεί να πυροδοτούν μακροχρόνιες εσωτερικές μεταμορφώσεις. «Αυτό το εύρημα υποδηλώνει επίσης ότι οι μεγάλης κλίμακας προσκρούσεις είναι βασικοί παράγοντες στη διαμόρφωση της σύνθεσης του μανδύα και της φλούδας», σημείωσε η ομάδα.

Με τα δείγματα της αποστολής Chang’e-6 να μελετώνται πλέον, οι επιστήμονες έχουν τα πρώτα σαφή στοιχεία από την απομακρυσμένη πλευρά της Σελήνης, μια περιοχή που μέχρι πρότινος ήταν εντελώς απρόσιτη.

https://www.ertnews.gr/eidiseis/epistimi/epistimones-elysan-ena-apo-ta-megalytera-mystiria-ti-symvainei-stin-atheati-pleyra-tis-selinis/

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...

Ο σκλάβος χωρίς εκπαίδευση που έλυσε σε δευτερόλεπτα πρόβλημα που οι επιστήμονες προσπαθούσαν για ώρες!

Το 1724 ο 14χρονος Thomas Fuller απήχθη από τη γενέτειρά του στην Αφρική

Κι όμως τη δεκαετία του 1700 ένας σκλάβος από την Αφρική, χωρίς καμία εκπαίδευση, κατάφερε να λύσει σε δευτερόλεπτα πρόβλημα που οι επιστήμονες προσπαθούσαν για ώρες!

...

Το 1724, ο 14χρονος Thomas Fuller απήχθη από τη γενέτειρά του στην Αφρική και πουλήθηκε ως σκλάβος στη Βιρτζίνια. Χωρίς να μάθει ποτέ να διαβάζει ή να γράφει, ανέπτυξε ένα ταλέντο που δεν μπορούσε να αγνοηθεί: μπορούσε να εκτελεί πολύπλοκους μαθηματικούς υπολογισμούς πιο γρήγορα από οποιονδήποτε. Έγινε γνωστός ως ο “Virginia Calculator”, σε μια εποχή που η μαθηματική διάνοια σε έναν σκλάβο προκαλούσε αμηχανία και θαυμασμό.

Μια μέρα, τον ρώτησαν πόσα δευτερόλεπτα υπάρχουν σε ένα χρόνο και μισό. Ο Fuller σκέφτηκε για δύο λεπτά και απάντησε: 47.304.000. Όταν τον ρώτησαν πόσα δευτερόλεπτα έχει ζήσει ένας άνθρωπος 70 ετών, 17 ημερών και 12 ωρών, απάντησε μέσα σε ενάμιση λεπτό: 2.210.500.800. Όταν ένας μορφωμένος λευκός προσπάθησε να τον διορθώσει λέγοντας πως το αποτέλεσμα ήταν μικρότερο, ο Fuller χαμογέλασε και είπε: «Ξεχάσατε το δίσεκτο έτος».

Η διόρθωσή του ήταν σωστή. Οι αριθμοί του ήταν ακριβείς. Χωρίς χαρτί, χωρίς μολύβι, χωρίς σχολείο. Μόνο με το μυαλό του.

Η ιδιοφυΐα του Fuller γοήτευσε μελετητές και ακτιβιστές. Πολλοί υποστήριξαν πως, αν είχε γεννηθεί ελεύθερος, θα είχε αναγνωριστεί ως ένας από τους σπουδαιότερους μαθηματικούς της εποχής του. Αντί γι’ αυτό, πέρασε τη ζωή του δουλεύοντας στα χωράφια, κουβαλώντας την ευφυΐα του σαν βαρύ φορτίο που κανείς τότε δεν ήξερε πώς να εκτιμήσει.

Η ιστορία του παραμένει μέχρι σήμερα μία από τις πιο εντυπωσιακές αποδείξεις ότι η ανθρώπινη διάνοια δεν περιορίζεται από την εκπαίδευση, ούτε από τα δεσμά.

https://www.pronews.gr/istoria/o-sklavos-xoris-ekpaideysi-pou-elyse-se-deyterolepta-provlima-pou-oi-epistimones-prospathousan-gia-ores/

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...

Μούχλα στους τοίχους: Γιατί η χλωρίνη δεν αποτελεί λύση και ποια μέθοδο προτείνουν οι επαγγελματίες

Η μούχλα στους τοίχους εμφανίζεται κυρίως τον χειμώνα, όταν αυξάνεται η υγρασία και μειώνεται ο αερισμός των χώρων.

Αν και η χλωρίνη είναι η πιο συνηθισμένη λύση, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι απλώς λευκαίνει την επιφάνεια και δεν εξαλείφει τον μύκητα σε βάθος, γεγονός που ευνοεί την επανεμφάνισή του.

Οι σκούρες κηλίδες μούχλας αποτελούν ένα συχνό πρόβλημα σε πολλά ελληνικά σπίτια, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες, όταν η υγρασία αυξάνεται και η κυκλοφορία του αέρα περιορίζεται.

Γιατί δεν ενδείκνυται η χρήση χλωρίνης

Μπροστά σε αυτά τα μαύρα σημάδια στους τοίχους ή στα ταβάνια, η πιο συνηθισμένη αντίδραση είναι η χρήση χλωρίνης. Ωστόσο, ειδικοί στη βαφή και τη συντήρηση επισημαίνουν ότι πρόκειται για μια προσωρινή λύση, η οποία μπορεί μάλιστα να επιδεινώσει το πρόβλημα μεσοπρόθεσμα.

...

Παρότι αφήνει τον τοίχο να φαίνεται οπτικά λευκός, η χλωρίνη δρα μόνο επιφανειακά. Καθώς περιέχει υψηλό ποσοστό νερού, μπορεί να διεισδύσει σε πορώδη υλικά όπως ο σοβάς ή ο γύψος, δημιουργώντας ιδανικές συνθήκες ώστε η μούχλα να επανεμφανιστεί λίγες εβδομάδες αργότερα.

Πώς θα διώξετε τη μούχλα – Η πιο αποτελεσματική εναλλακτική που χρησιμοποιούν οι επαγγελματίες

Για τη μόνιμη εξάλειψη της μούχλας είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστεί ο μύκητας σε βάθος και όχι απλώς να καλυφθούν οι λεκέδες. Για τον λόγο αυτό, πολλοί επαγγελματίες προτείνουν μια απλή, προσιτή και λιγότερο επιθετική λύση, με βάση το λευκό ξίδι και το αιθέριο έλαιο τεϊόδεντρου (tea tree).

Ο συνδυασμός αυτός διαθέτει αποδεδειγμένες αντιμυκητιακές ιδιότητες και είναι κατάλληλος για τακτική χρήση σε οικιακούς χώρους.

Γιατί αυτή η μέθοδος λειτουργεί καλύτερα από τη χλωρίνη;

Λευκό ξίδι: Περιέχει οξικό οξύ, το οποίο μπορεί να καταστρέψει διάφορα είδη μυκήτων. Σε αντίθεση με τη χλωρίνη, διεισδύει σε πορώδεις επιφάνειες και φτάνει στη ρίζα της μούχλας.

Αιθέριο έλαιο τεϊόδεντρου: Γνωστό για τη φυσική αντιμυκητιακή του δράση, βοηθά στην εξουδετέρωση της οσμής μούχλας και δημιουργεί ένα περιβάλλον λιγότερο ευνοϊκό για την επανεμφάνισή της.

Πώς να το εφαρμόσετε σωστά, βήμα προς βήμα

Σε ένα ψεκαστήρι, αναμείξτε δύο μέρη λευκού ξιδιού με ένα μέρος χλιαρού νερού.

Προσθέστε 10 έως 15 σταγόνες αιθέριου ελαίου τεϊόδεντρου.

Ψεκάστε γενναιόδωρα την προσβεβλημένη περιοχή.

Αφήστε το διάλυμα να δράσει για τουλάχιστον μία ώρα, χωρίς τρίψιμο, ώστε να αποφευχθεί η απελευθέρωση σπόρων στον αέρα.

Καθαρίστε με ένα υγρό πανί μικροϊνών ή ένα μαλακό σφουγγάρι.

Όταν η επιφάνεια στεγνώσει, κάντε έναν ελαφρύ τελικό ψεκασμό και αφήστε να στεγνώσει φυσικά, χωρίς ξέβγαλμα. Αυτό το τελευταίο βήμα βοηθά στην παράταση της αντιμυκητιακής δράσης.

Αν η μούχλα είναι ιδιαίτερα επίμονη, μπορεί να φανεί χρήσιμη μια πάστα από μαγειρική σόδα και ξίδι. Εφαρμόστε την στον λεκέ, αφήστε τη να στεγνώσει και τρίψτε απαλά. Η μαγειρική σόδα βοηθά στην απορρόφηση της συσσωρευμένης υγρασίας, διευκολύνοντας την απομάκρυνση του μύκητα.

Ο καθαρισμός δεν αρκεί αν η υγρασία παραμένει

Η απομάκρυνση της ορατής μούχλας είναι μόνο ένα μέρος της λύσης. Διείσδυση νερού, εξωτερικές ρωγμές, βουλωμένες υδρορροές και έλλειψη αερισμού παραμένουν οι βασικότερες αιτίες του προβλήματος. Χωρίς τη διόρθωση αυτών των παραγόντων, η μούχλα θα συνεχίσει να επανεμφανίζεται.

Η καλή εξαέρωση του σπιτιού, ο έλεγχος της υγρασίας και η αποκατάσταση τυχόν εισροών νερού είναι καθοριστικής σημασίας για την προστασία των τοίχων και την αποφυγή επαναλαμβανόμενων προβλημάτων.

https://www.iefimerida.gr/zoi/moyhla-toihoys-giati-hlorini-den-apotelei-lysi?utm_source=newsshowcase&utm_medium=discover&utm_campaign=CCwqMwgwKioIACIQiKH4wtUbdFm4iC00_HenUioUCAoiEIih-MLVG3RZuIgtNPx3p1Iw7KLrBDD236QF&utm_content=bullets

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...

Ιφικράτης: Μια στρατιωτική ιδιοφυΐα της αρχαιότητας

Ο Ιφικράτης εμφανίστηκε στο ιστορικό προσκήνιο κατά τον Κορινθιακό Πόλεμο

Ο Ιφικράτης ήταν Αθηναίος στρατηγός καταγόμενος από πτωχή οικογένεια, εκ του δήμου Ραμνούντος. Έζησε στο πρώτο μισό του 4ου π.Χ. αιώνα.

Διακρίθηκε όχι μόνο για τη γενναιότητά του και την πολεμική του ικανότητα, αλλά πολύ περισσότερο, για την επιτυχή εφαρμογή στρατιωτικών μεταρρυθμίσεων τακτικής και οπλισμού, τις οποίες επέβαλε ύστερα από την αποκτηθείσα εμπειρία και ανάλυση των διδαγμάτων του Πελοποννησιακού πολέμου.

Βοιωτικός ή Κορινθιακός πόλεμος (395 – 387 π.Χ.)

Ο Ιφικράτης εμφανίστηκε στο ιστορικό προσκήνιο κατά τον Κορινθιακό Πόλεμο. Διακρίθηκε αρχικά στις ναυμαχίες στο Αιγαίο που είχαν ως συνέπεια την μερική αποκατάσταση της αθηναϊκής ναυτικής ισχύος. Έπειτα, ως διοικητής μισθοφορικού σώματος, που ο στρατηγός Κόνων οργάνωσε με περσικά χρήματα (τέλη του 393 π.Χ.), εστάλη στην συμμαχική Κόρινθο για να ενισχύσει την άμυνα τής πόλης εναντίον ενδεχόμενης επίθεσης του λακωνικού συνασπισμού.

...

Το σώμα αυτό αποτελείτο κυρίως από ελαφρά οπλισμένους άνδρες, σε μια παραλλαγή των Θρακών πελταστών-ακοντιστών. Οργανώθηκε, εκπαιδεύτηκε και ενεργούσε σύμφωνα με τις ιδέες και απόψεις του διοικητή του. Σύντομα οι «ιφικράτειοι» πελταστές, όπως ονομάστηκαν, θα δικαίωναν τις επιλογές του νεαρού στρατηγού.

Το 392 π.Χ. μέρος των μακρών τειχών της Κορίνθου (που ένωναν την πόλη με το δυτικό λιμάνι της, Λέχαιο) κατελήφθη από τους Σπαρτιάτες. Λόγω της αντίστασης του Ιφικράτους η Κόρινθος παρέμεινε στα χέρια των δημοκρατικών. Το 391 π.Χ. οι εξόριστοι Κορίνθιοι ολιγαρχικοί, που είχαν καταφύγει στο Λέχαιο, προσπάθησαν να καταλάβουν την Κόρινθο αλλά ηττήθηκαν από τις δυνάμεις του Ιφικράτους. Αργότερα το ίδιο έτος, κατέλαβε το ίδιο το Λέχαιο και με ορμητήριο την πόλη αυτή επέδραμε κατά των περιοχών της Φλειούντας, Σικυώνος και Αρκαδίας.

Οι δύο πρώτες πόλεις που επιδίωξαν να αντιμετωπίσουν τους πελταστές του Ιφικράτους υπέστησαν διαδοχικά συντριπτικές ήττες, με αποτέλεσμα οι φημισμένοι Αρκάδες πολεμιστές να μην τολμήσουν να αντιμετωπίσουν τους εχθρούς τους που ανενόχλητοι δήωσαν την χώρα τους. Οι πελταστές είχαν ήδη αρχίσει να αποκτούν φήμη, όπως και ο αρχηγός τους, τόσο λόγω των εντυπωσιακών νικών που πέτυχαν όσο και των ελάχιστων απωλειών τους.

Οι επιτυχίες αυτές αύξησαν την αθηναϊκή δύναμη και επιρροή και ακολούθως ανησύχησαν τους Σπαρτιάτες οι οποίοι αντέδρασαν πιο δυναμικά στέλνοντας τον βασιλιά τους Αγησίλαο Β΄ με στρατό και στόλο. Ο τελευταίος πραγματοποίησε δύο εκστρατείες στην περιοχή της Κορίνθου κατά τα έτη 391 και 390 π.Χ. καταλαμβάνοντας αρκετές θέσεις και οικισμούς γύρω από την Κόρινθο, μεταξύ των οποίων και το Λέχαιο.

Η επικράτηση του Αγησίλαου φαινόταν αδιαμφισβήτητη και οι Βοιωτοί, σύμμαχοι των Αθηναίων, έσπευσαν να ζητήσουν ειρήνη. Τότε ακριβώς οι πελταστές του Ιφικράτους κατατρόπωσαν μία σπαρτιατική μόρα (στρατός) (600 άνδρες) προκαλώντας απώλειες 250 νεκρών και αγνώστου αριθμού τραυματιών (μάχη του Λεχαίου).

Η μόρα αυτή επέστρεφε από την Σικυώνα στο Λέχαιο αφού πρώτα είχε συνοδεύσει κάποιους συμπατριώτες τους, κατοίκους των Αμυκλών, που πήγαιναν στην πατρίδα τους για να συμμετάσχουν σε μια τοπική γιορτή. Ο Ιφικράτης και ο Καλλίας παρατήρησαν ότι η μόρα δεν είχε «ψιλούς», ούτε επαρκή κάλυψη ιππικού και αποφάσισαν να την προσβάλουν με τους ευκίνητους πελταστές.

Ο Καλλίας με τους οπλίτες του έμεινε κοντά στην Κόρινθο ως εφεδρεία που τελικά δεν χρειάστηκε. Οι πελταστές με αλλεπάλληλες προσβολές και υποχωρήσεις κατάφεραν να αποσυντονίσουν και να καταπονήσουν τους πιο δυσκίνητους αντιπάλους, που τελικά υποχώρησαν άτακτα προς το Λέχαιο.

Η αναπάντεχη ήττα αλλά και το μέγεθος της συμφοράς (η Σπάρτη έχασε το ένα δέκατο των πολιτών της) των μέχρι τότε αήττητων Σπαρτιατών προκάλεσε μεγάλη εντύπωση στην Ελλάδα και ιδιαίτερα μεταξύ των Λακεδαιμονίων βαθύ πένθος, κλονίζοντας σοβαρά το κύρος τής σπαρτιατικής στρατιωτικής ισχύος.

Μάλιστα, ο Αγησίλαος επιστρέφοντας στην Σπάρτη μετά το συμβάν, φρόντισε ώστε ο στρατός του να μπαίνει στις πόλεις, όπου επρόκειτο να διανυκτερεύσει, αφού νυχτώσει και να βγαίνει από αυτές όσο το δυνατόν νωρίτερα το πρωί, ενώ στην Μαντίνεια δεν διανυκτέρευσε καν, αλλά τη διέσχισε μέσα στη νύχτα για να μην δουν οι στρατιώτες του τους Μαντινείς να χαίρονται από την ήττα των Σπαρτιατών.[2]

Οι περισσότερες από τις θέσεις που είχε καταλάβει ο Αγησίλαος ανακατελήφθησαν από τον Ιφικράτη εκτός από το Λέχαιο, αλλά σύντομα ο Ιφικράτης ανακλήθηκε στην Αθήνα καθώς κάποιες πρωτοβουλίες του δεν άρεσαν στους συμμάχους και κυρίως στους Αργείους. Τη θέση του πήρε ο στρατηγός Χαβρίας επικεφαλής άλλου μισθοφορικού τμήματος.

Το 388 π.Χ. εστάλη με οχτώ τριήρεις και 1.200 πελταστές στον Ελλήσποντο εναντίον του σπαρτιατικού στόλου και των συμμάχων του. Οι περισσότεροι των πολεμιστών του ήταν παλαίμαχοι των επιχειρήσεων στην Πελοπόννησο κατά τα προηγούμενα χρόνια.

Το καλοκαίρι του ιδίου έτους κατατρόπωσε ξανά (με τέχνασμα) τους Σπαρτιάτες και τους συμμάχους τους, Αβυδινούς υπό τον Αναξίβιο ο οποίος έπεσε στη μάχη. Με τις επόμενες επιχειρήσεις στον Ελλήσποντο, φάνηκε ότι η αθηναϊκή ισχύς θα μπορούσε να αποκατασταθεί πλήρως στην περιοχή, αλλά το επόμενο έτος ο Ιφικράτης και άλλοι τέσσερις Αθηναίοι στρατηγοί παραπλανήθηκαν από τον Σπαρτιάτη Ανταλκίδα και αναγκάστηκαν να συνθηκολογήσουν (Βασίλειος ή Ανταλκίδειος ειρήνη, 387 π.Χ.).

Με την λήξη του Κορινθιακού Πολέμου, ο Ιφικράτης δεν επέστρεψε στην Αθήνα αλλά μετέβη με τους πελταστές του στη Θράκη όπου υπήρχαν πολλές ευκαιρίες πλουτισμού και διάκρισης για έναν έμπειρο στρατιωτικό ηγέτη, λόγω της αστάθειας που επικρατούσε στην περιοχή. Αρχικά προσέφερε τις υπηρεσίες του στον Σεύθη Β΄, βασιλιά του ισχυρού φύλου των Οδρυσών Θρακών και έπειτα στον διάδοχό του, Εβρύζελμι. Σύντομα όμως εγκατέλειψε τον τελευταίο και τάχθηκε με τον αντίπαλό του, Κότυ Α΄ (384 π.Χ.-359 π.Χ.). Με αρχιστράτηγο τον Ιφικράτη οι δυνάμεις του Κότυος νίκησαν τον Εβρύζελμι (385 π.Χ.) και στη συνέχεια ένωσαν τους Οδρύσες Θράκες υπό το σκήπτρο του νέου βασιλιά τους, δημιουργώντας ένα ισχυρό κράτος από τον Έβρο ποταμό μέχρι την Οδησσό. Ως ανταμοιβή, ο Αθηναίος στρατηγός έλαβε μια κόρη του εργοδότη του ως σύζυγο και τις πόλεις Δρυ και Άντισσα του θρακικού βασιλείου (382 π.Χ.).

Ο Ιφικράτης δεν έμεινε πολύ στη Θράκη αλλά αναζήτησε και αλλού ευκαιρίες για να προσφέρει τις πολύτιμες υπηρεσίες του. Το χειμώνα του 380/379 π.Χ. ταξίδεψε στην Αίγυπτο όπου συνέπραξε με τους Πέρσες εναντίον των επαναστατημένων Αιγυπτίων.

Αν και η Αθήνα αρχικά είχε ταχθεί με το μέρος των εξεγερθέντων, στην πορεία άλλαξε πολιτική, για να μην δυσαρεστήσει περισσότερο του Πέρσες και ανακάλεσε τον στρατηγό Χαβρία που βοηθούσε τους Αιγυπτίους. Επίσης ενέκρινε την απόφαση του Ιφικράτους κι έτσι αυτός ενεργούσε πλέον ως εντολοδόχος της πατρίδας του.

Μέχρι το 373 π.Χ. υπηρέτησε στο μέτωπο αυτό ως αρχηγός των μισθοφόρων (12.000 – 20.000), συμβάλλοντας σε σημαντικό βαθμό στον περιορισμό των επαναστατών. Όμως παρά τις επιτυχίες του, ήρθε σε ρήξη με τον Φαρνάβαζο, αρχηγό των περσικών στρατευμάτων, και για να μην χρεωθεί την αποτυχία των επιχειρήσεων, έφυγε κρυφά και επέστρεψε στην Αθήνα.[3]

Κυρίαρχος στην πολιτική σκηνή της Αθήνας – Εκστρατεία στο Ιόνιο

Εν τω μεταξύ στην μητροπολιτική Ελλάδα μαίνονταν οι εμφύλιες συγκρούσεις χωρίς κάποια παράταξη να μπορέσει να πάρει ουσιαστικό προβάδισμα. Η ισχύς της Σπάρτης, που μετά την Ανταλκίδειο ειρήνη φαινόταν αδιαμφισβήτητη, δέχτηκε ανεπανόρθωτα πλήγματα με την ανεξαρτητοποίηση και την άνοδο της Θήβας (378 π.Χ.) και την ίδρυση της Β΄ Αθηναϊκής Συμμαχίας (377 π.Χ.). Το 375 π.Χ. συνήφθη για πολλοστή φορά ειρήνη, η οποία σύντομα παραβιάστηκε και από τις δυο πλευρές.

Το 373 ο αθηναϊκός δήμος ανέθεσε στον στρατηγό Τιμόθεο την προστασία και ενίσχυση των συμμάχων τους στο Ιόνιο. Δεν διέθεσε όμως τα ανάλογα οικονομικά μέσα στον στρατηγό με συνέπεια αυτός να κωλυσιεργεί προσπαθώντας να βρει τους απαραίτητους πόρους. Οι πολιτικοί αντίπαλοι του Τιμοθέου, Ιφικράτης (που μόλις είχε επιστρέψει μετά την πολυετή απουσία του) και Καλλίστρατος εκμεταλλεύτηκαν την δυσφορία των Αθηναίων και πέτυχαν την καθαίρεση του Τιμοθέου αναλαμβάνοντας οι ίδιοι την αρχηγία της εκστρατείας.

Ο Ιφικράτης και ο Καλλίστρατος ήταν πλέον οι ισχυρότεροι άνδρες του «κλεινού άστεως» κι έτσι ο Ιφικράτης επιδόθηκε με ζήλο στην οργάνωση της εκστρατείας στο Ιόνιο. Συγκέντρωσε μεγάλο αριθμό πλοίων (70) και κατευθύνθηκε χωρίς καθυστέρηση προς την Κέρκυρα, η οποία πολιορκούνταν από τον Σπαρτιάτη Μνάσιππο.

Κατά τη διάρκεια του περίπλου της Πελοποννήσου υπέβαλε τα πληρώματά του σε εντατικές ασκήσεις, π.χ. ελιγμούς, ασκήσεις ταχύτητας κ.λπ. Με τον τρόπο αυτό επέτυχε την συνεχή εγρήγορση και ετοιμότητα αλλά και επιπλέον εκπαίδευση των ναυτών του χωρίς να καθυστερήσει. Εν τω μεταξύ ο Μνάσιππος σκοτώθηκε στις συγκρούσεις έξω από την πολιορκούμενη Κέρκυρα και ο στρατός του επιβιβάστηκε όπως-όπως στα πλοία και έφυγε.

Όταν ο Ιφικράτης έφτασε στην Κέρκυρα έμαθε ότι πλησίαζε στόλος των Συρακουσίων προς ενίσχυσιν των Σπαρτιατών. Αφού μελέτησε καλά την περιοχή ο Αθηναίος στρατηγός κατάφερε να αιχμαλωτίσει το σύνολο των εχθρικών πλοίων.

Στα πλοία αυτά ο τύραννος των Συρακουσών Διονύσιος ο Πρεσβύτερος είχε φορτώσει και πλούσια αναθήματα για τα ιερά των Δελφών και της Ολυμπίας. Ο Ιφικράτης αφαίρεσε τα αναθήματα και εισέπραξε 60 τάλαντα από την εκποίησή τους, με το οποίο πλήρωσε μέρος των εξόδων της εκστρατείας.

Επίσης φορολόγησε τις πόλεις της Κεφαλονιάς, την οποία είχε κυριεύσει κατά τον πλου προς την Κέρκυρα, ενώ επέβαλε στους ναύτες του υποχρεωτική επ’ αμοιβή εργασία στους αγρούς των Κερκυραίων καθώς δεν είχε αρκετά χρήματα για την καταβολή των μισθών. Παράλληλα, αποβιβάστηκε με τους πελταστές του στην Ακαρνανία και βοήθησε τις εκεί συμμαχικές πόλεις. Ο στόλος του τώρα αριθμούσε 90 πλοία αφού είχε ενωθεί μαζί του και ο στόλος των Κερκυραίων.

Όμως τα έξοδα ήταν μεγάλα και ο Ιφικράτης έθεσε στην Εκκλησία του Δήμου το δίλημμα είτε να βρει πόρους για τη συνέχιση των επιχειρήσεων είτα να κλείσει ειρήνη με την Σπάρτη. Η Αθήνα επέλεξε την δεύτερη λύση. Ήθελε να διατηρήσει τα κέρδη που είχε αποκομίσει μέχρι στιγμής, ενώ ανησυχούσε για την αυξανόμενη δύναμη των Θηβαίων οι οποίοι συμμετέχοντας μόνον περιστασιακά στις συγκρούσεις ήταν οι ουσιαστικώς κερδισμένοι.[4]

Τελευταίες επιχειρήσεις

Με την υπογραφή της ειρήνης, ο Ιφικράτης ανακλήθηκε από το Ιόνιο (371 π.Χ.). Η Αθήνα και η Σπάρτη θεωρώντας πλέον ως κοινό κίνδυνο τη Θήβα ανέπτυξαν στενές σχέσεις. Το ίδιο έγινε η μάχη των Λεύκτρων στην οποία ο θηβαϊκός στρατός υπό τον Επαμεινώνδα συνέτριψε του Λακεδαιμονίους και τους συμμάχους τους.

Έπειτα εξεστράτευσε στην Πελοπόννησο όπου αποδυνάμωσε περαιτέρω τους Σπαρτιάτες. Οι Αθηναίοι τότε ψήφισαν γενική επιστράτευση και έθεσαν τον Ιφικράτη επικεφαλής του στρατού. Ο τελευταίος κατάλαβε τα περάσματα του Ισθμού με σκοπό να αποκόψει την οδό επιστροφής των Θηβαίων. Ο Επαμεινώνδας όμως κατάφερε με τέχνασμα να αποφύγει τον αθηναϊκό στρατό και να επιστρέψει στην Θήβα χωρίς απώλειες.

Το 368 π.Χ. ο Ιφικράτης εστάλη στην Χαλκιδική, οι πόλεις της οποίας είχαν αποστατήσει από την Β Αθηναϊκή Συμμαχία και είχαν συμμαχήσει με την Αμφίπολη. Ο Ιφικράτης επέκτεινε την επιρροή της Αθήνας στο Μακεδονικό βασίλειο (ήταν προσωπικός φίλος της βασίλισσας Ευρυδίκης) αλλά απέτυχε να καταλάβει την Αμφίπολη, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες. Έτσι το 365 π.Χ. καθαιρέθηκε και την θέση του έλαβε ο πολιτικός του αντίπαλος Τιμόθεος.

Δυσαρεστημένος από αυτήν την εξέλιξη ο Ιφικράτης πήγε ξανά στην Θράκη όπου πρόσφερε τις υπηρεσίες του στον βασιλιά Κότυ εναντίον της πατρίδας του. Κυρίευσε την Σηστό του Ελλήσποντου, αθηναϊκή κτήση, αλλά όταν ο Κότυς θέλησε να καταλάβει και τις υπόλοιπες αθηναϊκές κτήσεις της περιοχής, ο Ιφικράτης τον εγκατάλειψε και γύρισε στην Αθήνα, μη θέλοντας να προκαλέσει κι άλλο κακό στην πατρίδα του.[5]

Εκεί κατάφερε να ανακτήσει την προηγούμενη πολιτική του επιρροή και θέση, παρά τις ενέργειές του στην Θράκη. Μάλιστα συμφιλιώθηκε με τον παλιό αντίζηλό του, Τιμόθεο και μαζί κυριάρχησαν για κάποιο διάστημα στην εσωτερική πολιτική σκηνή.

Επόμενη ενέργεια του Ιφικράτους ήταν η εκστρατεία στο Βυζάντιο μαζί με τον γιο του και τον Τιμόθεο, προς ενίσχυση του στρατηγού Χάρητα, ο οποίος αγωνιζόταν εναντίον των αποστατών συμμάχων της Αθήνας. Όμως η εκστρατεία δεν είχε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, παρά τις μεγάλες δυνάμεις που κινητοποίησε η Αθήνα (120 τριήρεις, ο μεγαλύτερος στόλος μετά τη ναυμαχία των Αργινουσών).

Αφού επανέφεραν στη συμμαχία κάποιες πόλεις, ο στόλος των Ιφικράτους και Τιμοθέου ενώθηκε με τις δυνάμεις του Χάρητα, κοντά στην Χίο. Όμως λόγω θαλασσοταραχής στην περιοχή, οι Ιφικράτης και Τιμόθεος δίστασαν να εμπλακούν με τον αντίπαλο στόλο. Ο Χάρης τους κατηγόρησε ως προδότες και έσπευσε μόνος του να αντιμετωπίσει τους αντιπάλους. Όπως ήταν αναμενόμενο, ηττήθηκε.

Όταν επέστρεψαν στην Αθήνα, ο Χάρης κατηγόρησε τους συστρατήγους του ως προδότες. Τελικά μετά από δίκη, ο Ιφικράτης και ο γιος του Μενεσθέας αθωώθηκαν, ενώ στον Τιμόθεο επιβλήθηκε πρόστιμο (355 π.Χ.). Με τα γεγονότα αυτά, ο Ιφικράτης έχασε την πολιτική του επιρροή και οι πηγές δεν ξανακάνουν λόγο γι’ αυτόν. Άγνωστος παραμένει και ο ακριβής χρόνος του θανάτου του. Συνήθως τοποθετείται περί το 350 π.Χ. ή λίγο αργότερα.

Οι καινοτομίες του Ιφικράτους στην πολεμική τέχνη

Κατά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, ιδίως δε κατά την τελευταία φάση, η πολεμική τέχνη των Ελλήνων άρχισε να αλλάζει και να απομακρύνεται από την κλασσική εικόνα της σύγκρουσης μεταξύ οπλιτικών φαλαγγών, που είχε επικρατήσει από τον 7ο π.Χ. αι. Ο ατομικός οπλισμός, κυρίως ο αμυντικός, άρχισε να μειώνεται ενώ οι τακτικές έτειναν να γίνουν πιο πολύπλοκες και ρευστές.

Ως εκ τούτου, από την εποχή αυτή κι έπειτα τα ελαφρά τμήματα, οι λεγόμενοι ψιλοί (ακοντιστές, τοξότες, σφενδονίτες κ.ά.), αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία και δεν περιορίζονται απλώς σε επικουρικούς ρόλους.

Αξιοποιώντας τα διδάγματα του πολέμου αυτού, ο Ιφικράτης εισήγαγε καθοριστικές καινοτομίες στον οπλισμό των στρατιωτών, την εκπαίδευση, τις τακτικές μάχης και γενικότερα στην πολεμική τέχνη. Ειδικότερα εισήγαγε έναν νέο τύπο πεζικού, τους πελταστές. Αρχικά οι πελταστές αποτελούσαν έναν από τους παραδοσιακούς τύπους πολεμιστή των θρακικών φυλών και ήταν γνωστοί στην Νότιο Ελλάδα, όπου υπηρετούσαν ως μισθοφόροι, αρκετά πριν την εποχή του Ιφικράτους. Οι «ιφικράτιοι» πελταστές αποτελούσαν έναν ενδιάμεσο τύπο μεταξύ των παλαιών πελταστών και των κλασσικών οπλιτών.

Συγκεκριμένα εξοπλίστηκαν με ακόντιο διπλάσιου μήκους και ξίφος μεγαλύτερου των αντίστοιχων κλασσικών, ελαφρύ θώρακα από λινό ή δέρμα, ενώ για ασπίδα υιοθετήθηκε η «πέλτη» των Θρακών ομολόγων τους, πολύ ελαφρύτερη της οπλιτικής. Επίσης οι χάλκινες περικνημίδες αντικαταστάθηκαν με δερμάτινα υποδήματα, τις περίφημες «ιφικρατίδες υποδέσεις», που ήταν ελαφρύτερα, πρακτικά και πιο εύχρηστα.[6]

Οι αλλαγές στον οπλισμό συνοδεύτηκαν από αντίστοιχες καινοτομίες σε τακτικό επίπεδο. Οι «ιφικράτειοι» πελταστές, συγκέντρωναν στον καλύτερο δυνατό συνδυασμό τα πλεονεκτήματα τόσο των πελταστών όσο και των οπλιτών.

Λόγω του βαρύτερου οπλισμού τους, υπερείχαν σαφώς των υπολοίπων ψιλών στρατευμάτων, ενώ υπό κάποιες συνθήκες μπορούσαν να αντιπαραταχθούν και σε οπλιτική φάλαγγα. Συνήθως βέβαια απέφευγαν την άμεση επαφή με φάλαγγα, ιδίως σε πεδινές περιοχές, και ακολουθούσαν τακτικές διαδοχικών προσβολών και υπαναχωρήσεων, που συνήθως είχαν ως αποτέλεσμα τον αποσυντονισμό και τελικά την καταστροφή της αντίπαλης παράταξης (χαρακτηριστικό παράδειγμα η κατανίκηση των Σπαρτιατών στο Λέχαιο).

Επίσης η μείωση του βαρέως οπλισμού έδινε τη δυνατότητα μεταφοράς περισσότερων προμηθειών, σε σχέση με τους οπλίτες. Έτσι οι πελταστές μπορούσαν να πραγματοποιούν μεγαλύτερες πορείες και σε δύσβατο έδαφος, κάτι που πολλές φορές τούς έδινε το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού. Με άλλα λόγια οι μισθοφόροι του Ιφικράτους ακολουθούσαν τακτικές καταδρομών ενώ με την ευκινησία τους, αναλάμβαναν τον ρόλο του ιππικού σε εδάφη που αυτό δεν μπορούσε να ενεργήσει.

Ο Ιφικράτης ως στρατηγός

Ο Ιφικράτης διακρίθηκε και ως διοικητής, τόσο του νέου σώματος των πελταστών που ο ίδιος δημιούργησε, όσο και κάθε σχηματισμού ή στρατεύματος που του ανατέθηκε. Η ταραχώδης και ασταθής εποχή στην οποία έζησε και έδρασε, απαιτούσε πλέον τον επαγγελματισμό στον στρατιωτικό τομέα και ο Ιφικράτης ανταποκρίθηκε στην ανάγκη αυτή με αναλόγου επιπέδου υπηρεσίες.

Από τους ιστορικούς, και κυρίως από τον βιογράφο του Κορνήλιο Νέπω, χαρακτηρίζεται ως ένας από τους ευφυέστερους στρατηγούς της εποχής του, από τους οποίους μάλιστα ούτε οι μεγαλύτεροι σε ηλικία δεν μπορούν να τον ξεπεράσουν. Είχε την ικανότητα να επιβάλλεται αλλά και να εμπνέει τους υφισταμένους του, ώστε τα στρατεύματά του να διακρίνονται από αυστηρή πειθαρχία και συνοχή. Τον σεβασμό των στρατιωτών του τον κέρδιζε και με το προσωπικό του παράδειγμα, καθώς ήταν ο ίδιος γενναίος, ριψοκίνδυνος και μοιραζόταν τις κακουχίες που ταλαιπωρούσαν τους άνδρες του.

Προσιτός και αυστηρός, αναλόγως των περιστάσεων, δίκαιος σε ουσιώδη ζητήματα όπως η διανομή των λαφύρων, «εργασία εξίσου σπουδαία με τη μισθοδοσία για τους στρατούς της εποχής του».[7] Επίσης η ικανότητά του να κερδίζει τις μάχες με ελάχιστο κόστος τού εξασφάλιζε την εμπιστοσύνη των ανδρών του.

Επέβαλε συνεχή και εντατική εκγύμναση στους στρατιώτες του εκπαιδεύοντάς τους για την αντιμετώπιση διαφόρων περιπτώσεων (ενέδρες, αιφνιδιασμούς, επιθέσεις, τακτικές υποχωρήσεις κ.α.). Δεν επέτρεπε την αδράνεια, ακόμα και σε καιρό ειρήνης, πολλές φορές δε έβρισκε πρωτότυπους τρόπους για να το πετύχει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο πλους του αθηναϊκού στόλου προς την Κέρκυρα το 373 π.Χ.. Για να κερδίσει χρόνο αλλά και για να διατηρεί σε εγρήγορση και όσο το δυνατόν καλύτερη φυσική κατάσταση τα πληρώματα, οργάνωνε αγώνες ταχύτητας μεταξύ των πλοίων.

Επίσης κατά τις απαραίτητες στάσεις για ανεφοδιασμό στην ξηρά, τα εφόδια δεν συγκεντρώνονταν ώστε να μοιραστούν δίκαια σε όλους, αλλά κάθε πλήρωμα είχε δικαίωμα να αρπάξει όσα ήθελε. Έτσι «βραβεύονταν» πάλι οι γρηγορότεροι. Με τον τρόπο αυτό ο στόλος κάλυψε την απόσταση μέχρι την Κέρκυρα κωπηλατώντας και σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.

Συχνά εφάρμοζε ευφυή τεχνάσματα και στρατηγήματα για να παραπλανήσει και αιφνιδιάσει τους αντιπάλους και πάντα λάμβανε αυξημένα μέτρα για να μην βρεθεί προ απροόπτου ο ίδιος. Ωστόσο, όταν το έκρινε απαραίτητο, τα τεχνάσματα στόχευαν στους υφισταμένους του, ώστε να διαλυθεί τυχόν ηττοπάθεια και να διατηρηθεί ακμαίο το ηθικό. Σε μια περίπτωση που ο στρατός του υστερούσε αριθμητικά, φρόντισε να διαδοθούν στους άνδρες του φήμες περί δωροδοκίας εχθρικών τμημάτων, ώστε αυτά να αυτομολήσουν πριν την επικείμενη μάχη.

Η υποτιθέμενη προδοσία όπλισε το στράτευμα του Ιφικράτη με περισσό θάρρος και πίστη στην νίκη. Έδινε μεγάλη βαρύτητα στην ψυχολογία των εμπλεκομένων, ματαιώνοντας κάποιες φορές τη σύγκρουση την τελευταία στιγμή, αν έβλεπε ότι δεν μπορούσε να αναστρέψει την ηττοπάθεια των δικών του ή την αισιοδοξία των αντιπάλων. Γενικά προσπαθούσε να εκβιάσει προς όφελός του το αποτέλεσμα της μάχης, χρησιμοποιώντας κάθε διαθέσιμο μέσο. Αυτό άλλωστε επίτασσε και η εποχή του. Οι συγκρούσεις στον ελλαδικό χώρο ήταν πλέον συνεχείς, με αποτέλεσμα η οικονομία δυνάμεων και πόρων να είναι κεφαλαιώδους σημασίας.

Επίλογος

Ο Ιφικράτης υπήρξε από τους κορυφαίους και ευφυέστερους στρατιωτικούς της Αρχαίας Ελλάδας, με πολυετή δράση σε διάφορα μέτωπα της ανατολικής μεσογειακής λεκάνης. Συνέλαβε και εφήρμοσε ποικίλους νεωτερισμούς, συμβάλλοντας καταλυτικά στην εξέλιξη της ελληνικής πολεμικής τέχνης.

Συχνά χαρακτηρίζεται ως ένας από τους τρεις μεγάλους στρατιωτικούς μεταρρυθμιστές του 4ου π.Χ. αι., ακολουθούμενος από τον Επαμεινώνδα και τον Φίλιππο Β΄ της Μακεδονίας. Πέραν όμως από το στρατιωτικό έργο, έχει να επιδείξει αξιόλογη δράση και στον πολιτικό τομέα. Για σημαντικό διάστημα κυριάρχησε στον πολιτικό στίβο της πατρίδας του, κατευθύνοντας την αθηναϊκή εξωτερική πολιτική.

Μαζί με τους άλλους συμπατριώτες του στρατηγούς κατόρθωσαν να διατηρήσουν την επιρροή της Αθήνας στα ελληνικά πράγματα, παρά το γεγονός ότι η πάλαι θαλασσοκράτειρα πόλη της Παλλάδας είχε πλέον εισέλθει οριστικά σε τροχιά πολιτικής και οικονομικής παρακμής. Ο Αριστοτέλης του αποδίδει δύο ρητορικούς λόγους, τον «Προς Αρμόδιον» και «Υπέρ Ιφικράτους απολογία».

Στους λόγους αυτούς, όπως και αλλού (Πολυαίνου) διακρίνεται η ρητορική δεινότητα και η ευστροφία του, αφού τα επιχειρήματα και οι απαντήσεις που προτάσσει σε αντιδίκους, πολιτικούς αντιπάλους ή συνομιλητές είναι συχνά ευφυείς και αποστομωτικές.

Παρόλα αυτά, ο Ιφικράτης διακρίθηκε κυρίως στο στρατιωτικό πεδίο, απ’ όπου και απέσπασε τη μεγάλη φήμη και υστεροφημία. Ανήκε στη γενιά αυτή των Ελλήνων στρατιωτικών, που ο πόλεμος αποτελούσε την κύρια ασχολία τους. Κατείχαν την τέχνη του πολέμου σε σχεδόν επαγγελματικό επίπεδο και εκεί παρουσίαζαν εφευρετικότητα και δυναμισμό. Δεν ήταν σπάνιο το φαινόμενο, αυτοί οι άνδρες να εγκαταλείπουν την πόλη τους όταν η επιρροή τους μειωνόταν, με σκοπό να προσφέρουν αλλού τις στρατιωτικές τους υπηρεσίες και να επανέρχονται όταν μπορούσαν να έχουν πρωταρχικό λόγο. Στον αντίποδα βρίσκονταν οι πολιτικοί που προσπαθούσαν να επηρεάζουν τις εξελίξεις και την πορεία του τόπου τους, αλλά απέφευγαν να αναλάβουν στρατιωτικά πόστα.[8]

Εν κατακλείδι, η προσωπικότητα και τα κατορθώματα του Ιφικράτους απέσπασαν το σεβασμό και την αναγνώριση τόσο των συγχρόνων του Αθηναίων όσο και μεταγενέστερων επιφανών ανδρών, Ελλήνων και μη.

https://www.pronews.gr/istoria/ifikratis-mia-stratiotiki-idiofyia-tis-arxaiotitas-2/

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...