Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026

Αριστοτέλης: Το μάτι της ψυχής





«Ό,τι είναι η όραση για το σώμα είναι ο νους για την ψυχή» Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια 1096b27-30

Η αίσθηση της όρασης είναι για τον Αριστοτέλη πηγή γνώσης αλλά και χαράς. Το αναμφισβήτητο γεγονός ότι η όραση είναι η αγαπημένη αίσθηση των ανθρώπων ενισχύει τη θέση του φιλοσόφου ότι «όλοι οι άνθρωποι από τη φύση τους επιθυμούν τη γνώση» (η εμβληματική εισαγωγική φράση των Μετά τα φυσικά). Η όραση δεν έχει ωστόσο μόνο κυριολεκτική σημασία∙ δεν βλέπουμε μόνο με τα μάτια του «σώματος» αλλά και με τα μάτια της ψυχής.

...

Δεν είναι λίγες οι φορές που ο Αριστοτέλης χρησιμοποιεί την τυφλότητα μεταφορικά, όταν απουσιάζει από τον άνθρωπο η ικανότητα του νου να κρίνει και να αποφασίζει ηθικά. Ως εκ τούτου, το «μάτι της ψυχής» είναι εκ των ων ουκ άνευ στη διανοητική αρετή της φρόνησης, επομένως και της ευδαιμονίας. Ο Αριστοτέλης δείχνει να αναρωτιέται: Γιατί οι άνθρωποι θέτουν κακόβουλους σκοπούς στη ζωή τους; Πώς μπορεί η φρόνηση να επιβληθεί στην πράξη; Στην ουσία θέλει να εισάγει τη νέα έννοια της «δεινότητας» -της επιτηδειότητας ή δεξιοτεχνίας δηλαδή που έχει κάποιος στο να κατακτά τον σκοπό του. Το «μάτι της ψυχής» αποτελεί το κριτήριο της αρετής. Όταν απουσιάζει το βλέμμα της φρόνησης, όταν ο άνθρωπος είναι τυφλός απέναντι στην αρετή, ο σκοπός είναι κακός:

«Υπάρχει λοιπόν μια ικανότητα που την ονομάζουν δεινότητα. Αυτή έχει την ιδιότητα να πράττει και να επιτυγχάνει τον σκοπό που έχουμε θέσει. Αν λοιπόν ο σκοπός είναι ωραίος, αυτή η ικανότητα είναι αξιέπαινη· αν είναι κακός, είναι πανουργία· γι’ αυτό και τους τους ανθρώπους με φρόνηση και τους πανούργους τους λέμε επιδέξιους (δεινοὺς). Τώρα, αυτή η ικανότητα δεν ταυτίζεται με τη φρόνηση, αλλά η φρόνηση δεν υπάρχει χωρίς αυτή την ικανότητα. Η απόκτηση όμως της ικανότητας με αυτό το μάτι της ψυχής δεν μπορεί να συμβεί χωρίς να διαθέτει αρετή, όπως έχουμε πει και είναι φανερό. […] Γιατί η κακία διαστρέφει τον νου» Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια 1144a26-31

Πράγματι, ο Αριστοτέλης δεν ενδιαφέρεται για την τυφλή απόκτηση των ηθικών αρετών -όσο και αν θεωρούνται αναγκαίες για την ευδαιμονία. Μπορεί οι αρετές να υπάρχουν εκ φύσεως στον άνθρωπο, αλλά αν δεν επιλέγονται εκούσια, αν δεν βιώνονται συνειδητά, δεν ανήκουν στον άνθρωπο πραγματικά, δεν είναι κτήμα του. Η τυφλότητα επανέρχεται και πάλι, μεταφέροντας την αναλογία οράσεως στον νου. Όποιος δεν βλέπει με τα μάτια της ψυχής είναι σαν τυφλός. Μπορεί να κάνει κακό ακόμη και στον εαυτό του:

«Εμείς ζητάμε κάτι άλλο, το κυρίως αγαθό και αυτές οι ιδιότητες να υπάρχουν με άλλο τρόπο. Γιατί και στα παιδιά και στα θηρία υπάρχουν αυτές οι ιδιότητες εκ φύσεως, αλλά χωρίς τον νου φαίνονται ότι είναι βλαπτικές. Αυτό μπορούμε να το παρατηρήσουμε εύκολα: όπως ένας δυνατός άνθρωπος που κινείται χωρίς την όραση πέφτει κάτω με δύναμη, αφού δεν έχει όραση∙ το ίδιο συμβαίνει και στην περίπτωσή μας. Αν όμως αποκτήσει νου, υπάρχει μεγάλη διαφορά στην πράξη. Αυτό που ως τότε ήταν μια ιδιότητα γίνεται κυρίως αρετή. Έτσι, όπως όταν διαμορφώνουμε μια γνώμη, υπάρχουν δύο είδη, η δεινότητα και η φρόνηση, κατά τον ίδιο τρόπο στο ηθικό μέρος υπάρχουν δύο ιδιότητες, η φυσική αρετή και η κύρια αρετή. Και η κύρια αρετή δεν υπάρχει χωρίς τη φρόνηση» Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια 1144b6-14

Την ίδια ικανότητα της φρόνησης ο Αριστοτέλης θα την απονέμει -όχι μόνο στους φρόνιμους- αλλά και στους έμπειρους και μεγαλύτερους σε ηλικία. Γιατί «το να έχουν αποκτήσει το μάτι της εμπειρίας τους κάνει να βλέπουν ορθά» (ΗΝ 1143b). Η εμπειρία διδάσκει, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο όλους. Το μάτι της ψυχής είναι συνυφασμένο με τη διάνοια που ενεργεί ηθικά, τον νου που αναζητεί την αλήθεια. Χωρίς αυτό είμαστε στην πραγματικότητα τυφλοί. Τελικά, για τον άνθρωπο, η αληθινή όραση επιτυγχάνεται μόνο με τα μάτια της ψυχής, τα μάτια του νου:

«Kαι το αληθές σημαίνει το να τα αντιλαμβάνεται κανείς αυτά· ενώ ψεύδος δεν υπάρχει, ούτε πλάνη, αλλά μόνον άγνοια, όχι όμως όπως είναι η τυφλότητα· γιατί η τυφλότητα είναι σαν κάποιος να μην έχει καθόλου τη νοητική ικανότητα» Αριστοτέλης, Μετά τα φυσικά 1052a1-4

Η Δρ Έλσα Νικολαΐδου είναι συγγραφέας των βιβλίων:
Η Φιλοσοφία της ευτυχίας: Ζήσε καλύτερα διαβάζοντας τους αρχαίους φιλοσόφους, Μεταίχμιο, 2025
Φιλοσοφία για όλους: Γιατί να διαβάζουμε τους αρχαίους φιλοσόφους, Μεταίχμιο, 2022

https://www.philenews.com/apopsis/arthra-apo-f/article/1753414/aristotelis-to-mati-tis-psichis/

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...

ANKTIVA: Η νέα ανοσοθεραπεία που ενεργοποιεί τα «κύτταρα-δολοφόνους» κατά του καρκίνου





Η θεραπεία έχει ήδη λάβει έγκριση στις ΗΠΑ για τη θεραπεία συγκεκριμένων ασθενών με καρκίνο της ουροδόχου κύστης

Μια νέα ανοσοθεραπευτική προσέγγιση που στοχεύει στην ενίσχυση των φυσικών αμυντικών μηχανισμών του οργανισμού έρχεται να προσθέσει ένα ακόμη όπλο στη μάχη κατά του καρκίνου.

...

Πρόκειται για την ANKTIVA, μια καινοτόμο θεραπεία που αναπτύχθηκε με τη συμβολή του Δρ. Πάτρικ Σουν-Σιονγκ και η οποία ενεργοποιεί τα λεγόμενα «κύτταρα-δολοφόνους» (Natural Killer Cells – NK Cells), καθώς και τα Τ-λεμφοκύτταρα, προκειμένου να ενισχύσει την ικανότητα του ανοσοποιητικού συστήματος να αναγνωρίζει και να καταστρέφει καρκινικά κύτταρα.

Σε αντίθεση με τις συμβατικές αντικαρκινικές θεραπείες που στοχεύουν απευθείας τον όγκο, η ANKTIVA αξιοποιεί τη δύναμη του ίδιου του ανοσοποιητικού συστήματος, ενισχύοντας την αντικαρκινική του δράση και βοηθώντας τον οργανισμό να ανταποκριθεί αποτελεσματικότερα απέναντι στη νόσο.

Η θεραπεία έχει ήδη λάβει έγκριση στις Ηνωμένες Πολιτείες για τη θεραπεία συγκεκριμένων ασθενών με καρκίνο της ουροδόχου κύστης, ενώ πρόσφατα εξασφάλισε έγκριση και στη Σαουδική Αραβία, γεγονός που θεωρείται σημαντικό βήμα για την ευρύτερη διεθνή αξιοποίησή της.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει τη βάση για μια νέα γενιά ανοσοθεραπειών, οι οποίες δεν θα επιτίθενται μόνο στα καρκινικά κύτταρα αλλά θα ενισχύουν και την ίδια τη φυσική άμυνα του ανθρώπινου οργανισμού.

Παρότι τα πρώτα αποτελέσματα κρίνονται ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτούνται επιπλέον μελέτες και κλινικές δοκιμές προκειμένου να διερευνηθεί η αποτελεσματικότητα της θεραπείας και σε άλλες μορφές καρκίνου.

Η ANKTIVA θεωρείται ήδη μία από τις πιο ενδιαφέρουσες εξελίξεις στον τομέα της ανοσο-ογκολογίας, ενός επιστημονικού πεδίου που τα τελευταία χρόνια έχει φέρει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο αντιμετώπισης πολλών κακοήθων νεοπλασιών.

https://www.pronews.gr/ygeia/anktiva-i-nea-anosotherapeia-pou-energopoiei-ta-kyttara-dolofonous-kata-tou-karkinou/

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...

Η μυστηριώδης έκρηξη της Τουνγκούσκα που ισοπέδωσε εκατομμύρια δέντρα χωρίς να αφήσει κρατήρα







Μια τεράστια έκρηξη συγκλόνισε τη Σιβηρία το 1908 – Περισσότερο από έναν αιώνα μετά, το γεγονός εξακολουθεί να εντυπωσιάζει τους επιστήμονες


Το πρωί της 30ής Ιουνίου 1908, πάνω από μια απομονωμένη περιοχή της Σιβηρίας, ο ουρανός έμοιαζε ξαφνικά να παίρνει φωτιά.

Αυτόπτες μάρτυρες περιέγραψαν μια εκτυφλωτική λάμψη, έναν τεράστιο πύρινο σχηματισμό και λίγο αργότερα μια έκρηξη τόσο ισχυρή ώστε το ωστικό της κύμα έγινε αισθητό εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.

Στο επίκεντρο της καταστροφής δεν υπήρχαν πόλεις ούτε μεγάλοι ανθρώπινοι οικισμοί.

...

Υπήρχε όμως ένα αχανές δάσος.

Και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, περίπου 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα δασικής έκτασης καταστράφηκαν και δεκάδες εκατομμύρια δέντρα σωριάστηκαν στο έδαφος.

Το περιστατικό έμεινε στην Ιστορία ως το συμβάν της Τουνγκούσκα και θεωρείται η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη πρόσκρουση –ή, ακριβέστερα, ατμοσφαιρική έκρηξη κοσμικού σώματος– στη σύγχρονη εποχή.

Υπήρχε όμως ένα πρόβλημα.

Κανείς δεν μπορούσε να βρει τον κρατήρα.

Μια έκρηξη που ακούστηκε εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά

Το συμβάν σημειώθηκε κοντά στον ποταμό Ποντκαμένναγια Τουνγκούσκα, σε μια εξαιρετικά απομονωμένη περιοχή της κεντρικής Σιβηρίας.

Μαρτυρίες της εποχής περιγράφουν ανθρώπους που είδαν τον ουρανό να φωτίζεται και ένιωσαν ένα ισχυρό κύμα θερμότητας.

Στη συνέχεια ακολούθησε η έκρηξη.

Το ωστικό κύμα κατέγραψαν βαρόμετρα σε μεγάλες αποστάσεις, ενώ σεισμικές δονήσεις έγιναν αντιληπτές από όργανα παρατήρησης.

Ακόμη πιο παράξενο ήταν αυτό που συνέβη τις επόμενες νύχτες.

Ο ουρανός σε περιοχές της Ευρώπης και της Ασίας εμφανιζόταν ασυνήθιστα φωτεινός. Υπήρξαν αναφορές ότι σε ορισμένα μέρη μπορούσε κανείς να διαβάσει εφημερίδα έξω ακόμη και αργά τη νύχτα, πιθανότατα εξαιτίας σωματιδίων που είχαν διασκορπιστεί ψηλά στην ατμόσφαιρα.

Η πρώτη επιστημονική αποστολή έφτασε σχεδόν είκοσι χρόνια αργότερα

Η απομόνωση της περιοχής, οι δύσκολες συνθήκες και οι πολιτικές αναταράξεις στη Ρωσία είχαν ως αποτέλεσμα να περάσουν χρόνια μέχρι να πραγματοποιηθεί συστηματική έρευνα.

Το 1927, ο Ρώσος επιστήμονας Λεονίντ Κούλικ οδήγησε αποστολή στην περιοχή.

Αυτό που αντίκρισε ήταν εντυπωσιακό.

Τεράστιες εκτάσεις δέντρων βρίσκονταν πεσμένες προς τα έξω, σχηματίζοντας ένα χαρακτηριστικό ακτινωτό μοτίβο γύρω από την περιοχή της έκρηξης.

Ο Κούλικ περίμενε ότι στο κέντρο θα ανακάλυπτε έναν μεγάλο κρατήρα από μετεωρίτη.

Δεν βρήκε τίποτα.

Και αυτή η απουσία δημιούργησε ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια του φαινομένου.

Πώς γίνεται μια τέτοια καταστροφή να μην αφήσει κρατήρα;

Η επικρατέστερη επιστημονική εξήγηση σήμερα είναι ότι το κοσμικό σώμα δεν έφτασε ποτέ μέχρι το έδαφος.

Πιθανότατα ένας αστεροειδής –ή, σύμφωνα με ορισμένες υποθέσεις, ένα σώμα με διαφορετική σύσταση– εισήλθε στην ατμόσφαιρα με τεράστια ταχύτητα και εξερράγη αρκετά χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια.

Το φαινόμενο είναι γνωστό ως airburst, δηλαδή ατμοσφαιρική έκρηξη.

Η ενέργεια απελευθερώθηκε στον αέρα και το ωστικό κύμα έφτασε στο έδαφος με τέτοια δύναμη ώστε σάρωσε το δάσος, χωρίς όμως ένα συμπαγές αντικείμενο να προσκρούσει στην επιφάνεια και να δημιουργήσει τον αναμενόμενο κρατήρα.

Οι εκτιμήσεις για την ισχύ της έκρηξης ποικίλλουν, αλλά πολλές επιστημονικές μελέτες την τοποθετούν στην τάξη των αρκετών μεγατόνων TNT, δηλαδή εκατοντάδες φορές ισχυρότερη από την ατομική βόμβα της Χιροσίμα.

Τι θα συνέβαινε αν είχε εκραγεί πάνω από μια πόλη;

Αυτό είναι ίσως το πιο τρομακτικό στοιχείο της Τουνγκούσκα.

Η έκρηξη συνέβη σε μία από τις πιο αραιοκατοικημένες περιοχές του πλανήτη. Αν ένα παρόμοιο σώμα είχε εκραγεί πάνω από μια μεγάλη πόλη, οι συνέπειες θα μπορούσαν να ήταν καταστροφικές.

Το συμβάν της Τουνγκούσκα αποτελεί γι’ αυτό μέχρι σήμερα σημαντικό αντικείμενο μελέτης για τους επιστήμονες που ασχολούνται με τους αστεροειδείς και την πλανητική άμυνα.

Και περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, η εικόνα παραμένει συγκλονιστική: μια έκρηξη από τον ουρανό, εκατομμύρια δέντρα πεσμένα στο έδαφος και κανένας μεγάλος κρατήρας για να δείχνει τι ακριβώς είχε συμβεί.

https://www.pronews.gr/istoria/i-mystiriodis-ekriksi-tis-toungkouska-pou-isopedose-ekatommyria-dentra-xoris-na-afisei-kratira/

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...

Πέντε φυσικές επιλογές που μπορεί να βοηθήσουν στον ύπνο – Ποια τρόφιμα και βότανα ξεχωρίζουν






Τρυπτοφάνη, βύσσινα & μελισσόχορτο βρίσκονται στο επίκεντρο

Πέντε φυσικές επιλογές, από τρόφιμα που περιέχουν συστατικά συνδεδεμένα με τον κύκλο ύπνου-εγρήγορσης μέχρι βότανα που χρησιμοποιούνται για χαλάρωση, εξετάζονται για την πιθανή συμβολή τους σε έναν καλύτερο ύπνο.

...

Αν και δεν αποτελούν θεραπεία για την αϋπνία, ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι μπορεί να επηρεάζουν επιμέρους μηχανισμούς που σχετίζονται με την έλευση και τη διάρκεια του ύπνου.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όσο περνούν τα χρόνια, καθώς η γήρανση μπορεί να μεταβάλει τη διάρκεια και τη δομή του ύπνου.

Οι νυχτερινές αφυπνίσεις, η δυσκολία στην αποκοιμήση και η αίσθηση ότι η ξεκούραση δεν είναι επαρκής γίνονται συχνότερες για αρκετούς ανθρώπους.

Ο Gary L. Wenk, καθηγητής στο Ohio State University, αναφέρεται σε άρθρο του στο Psychology Today στη σχέση διατροφής και ύπνου, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα πεδίο που χρειάζεται περισσότερη επιστημονική διερεύνηση.

Τρυπτοφάνη: Το αμινοξύ που συνδέεται με τον ύπνο

Η τρυπτοφάνη είναι απαραίτητο αμινοξύ που ο οργανισμός χρησιμοποιεί για την παραγωγή σεροτονίνης και μελατονίνης. Οι δύο ουσίες συμμετέχουν σε λειτουργίες που σχετίζονται με τη διάθεση και τη ρύθμιση του βιολογικού ρολογιού.

Τρυπτοφάνη περιέχουν, μεταξύ άλλων, το γάλα, τα αυγά, τα ψάρια, το κοτόπουλο, το τυρί, οι κολοκυθόσποροι, τα όσπρια και τα φιστίκια.

Η ποσότητα που φτάνει στον εγκέφαλο επηρεάζεται και από την παρουσία άλλων αμινοξέων στο αίμα. Ορισμένα στοιχεία δείχνουν ότι ο συνδυασμός τροφών πλούσιων σε τρυπτοφάνη με υδατάνθρακες μπορεί να επηρεάσει αυτή τη διαδικασία.

Ωστόσο, η λήψη συμπληρωμάτων τρυπτοφάνης σε υψηλές δόσεις δεν είναι ακίνδυνη και δεν πρέπει να γίνεται χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

Μελατονίνη και βύσσινα

Η μελατονίνη παράγεται φυσιολογικά από την επίφυση και συμβάλλει στη ρύθμιση του κύκλου ύπνου-εγρήγορσης.

Τα συμπληρώματά της χρησιμοποιούνται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όμως η δοσολογία και η διάρκεια χρήσης χρειάζονται προσοχή, καθώς μπορεί να προκαλέσει υπνηλία την επόμενη ημέρα, πονοκέφαλο ή ζάλη.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα βύσσινα, τα οποία περιέχουν φυσικά μικρές ποσότητες μελατονίνης. Μελέτες έχουν συσχετίσει την κατανάλωση χυμού βύσσινου με μεγαλύτερη συνολική διάρκεια ύπνου και λιγότερο χρόνο εγρήγορσης κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Τα αποτελέσματα, πάντως, δεν σημαίνουν ότι ο χυμός μπορεί να αντικαταστήσει την αντιμετώπιση μιας επίμονης διαταραχής ύπνου.

Χυμός παντζαριού

Ο χυμός παντζαριού έχει επίσης εξεταστεί για την πιθανή επίδρασή του στον ύπνο. Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025, η κατανάλωση 100 ml πριν από την κατάκλιση συσχετίστηκε με καλύτερη ποιότητα ύπνου, μεγαλύτερη διάρκειά του και αύξηση του ύπνου βραδέων κυμάτων.

Οι ερευνητές εξέτασαν τον πιθανό ρόλο των νιτρικών αλάτων του παντζαριού, τα οποία συμμετέχουν σε διαδικασίες που επηρεάζουν την παραγωγή μονοξειδίου του αζώτου και τη λειτουργία των αγγείων.

Χρειάζονται, ωστόσο, περισσότερα στοιχεία για να διαπιστωθεί κατά πόσο το συγκεκριμένο εύρημα μπορεί να επιβεβαιωθεί σε ευρύτερους πληθυσμούς.

Μανόλια

Ο φλοιός της μανόλιας (Magnolia officinalis) περιέχει τις ενώσεις μαγνολόλη και χονοκιόλη, οι οποίες έχουν μελετηθεί για την πιθανή επίδρασή τους σε εγκεφαλικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με τη χαλάρωση και τη νευρική διέγερση.

Σε έρευνα διάρκειας 24 εβδομάδων σε γυναίκες στην εμμηνόπαυση, συμπλήρωμα που περιείχε εκχύλισμα μανόλιας και μαγνήσιο συνδέθηκε με βελτίωση ορισμένων συμπτωμάτων, μεταξύ των οποίων και η αϋπνία.

Το αποτέλεσμα, ωστόσο, δεν αποδεικνύει ότι η μανόλια από μόνη της έχει την ίδια δράση ή ότι είναι κατάλληλη για όλους.

Μελισσόχορτο

Το μελισσόχορτο χρησιμοποιείται παραδοσιακά σε αφεψήματα για χαλάρωση. Ορισμένες από τις φυσικές ενώσεις του έχουν μελετηθεί για την πιθανή επίδρασή τους στο GABA, έναν νευροδιαβιβαστή που συμβάλλει στον περιορισμό της νευρικής δραστηριότητας.

Παρότι υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να βοηθά ορισμένους ανθρώπους να χαλαρώσουν, τα επιστημονικά δεδομένα δεν αρκούν για να θεωρηθεί αποδεδειγμένη θεραπεία της αϋπνίας.

Άτομα που λαμβάνουν ηρεμιστικά φάρμακα ή πρόκειται να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση θα πρέπει να συμβουλεύονται γιατρό πριν από τη χρήση του.

Οι πέντε αυτές επιλογές αποτελούν αντικείμενο επιστημονικής έρευνας, αλλά η επίδρασή τους δεν είναι ίδια για όλους και τα διαθέσιμα στοιχεία έχουν διαφορετικό βαθμό ισχύος.

Όταν οι δυσκολίες στον ύπνο επιμένουν, η αναζήτηση της αιτίας και η κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση παραμένουν σημαντικότερες από την προσπάθεια αντιμετώπισης του προβλήματος αποκλειστικά μέσω της διατροφής.

https://www.pronews.gr/ygeia/diatrofi/pente-fysikes-epiloges-pou-mporei-na-voithisoun-ston-ypno-poia-trofima-kai-votana-ksexorizoun/


Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...

9+1 χώρες που πιθανότατα αγνοείτε την ύπαρξή τους





Το μάθημα Γεωγραφίας είναι πάντα ανεξάντλητο. Πάντα θα υπάρχουν σημεία στο χάρτη που παραμένουν άγνωστα ακόμα και για τους δυνατούς του είδους.

Η Γη, ο πλανήτης μας, αποτελείται από ένα «σύμπαν» από άγνωστα εδάφη, κάτοικοι μιας χώρας αγνοούν την ύπαρξη μιας άλλης αλλά όλοι ζούμε και συμβιώνουμε, σχεδόν, ειρηνικά.

...

Εξερευνήστε δέκα από τις, πιθανότατα, άγνωστες στο ευρύ κοινό χώρες:

10. Δημοκρατία του Βανουάτου

Το Βανουάτου (παλαιά ονομασία Νέες Εβρίδες) είναι αρχιπέλαγος που βρίσκεται στον νότιο Ειρηνικό, 1000 χλμ δυτικά των νησιών Φίτζι. Από τα 82 νησιά του αρχιπελάγους του Βανουάτου τα δύο μεγαλύτερα είναι το Εσπίριτου Σάντου και το Μαλακούλα. Η πρωτεύουσα της χώρας είναι η Πορτ Βίλα και βρίσκεται στο Εφάτε. Από το 1906, οι τότε Νέες Εβρίδες τελούσαν υπό κοινή αγγλογαλλική διοίκηση ως το 1980, οπότε το Βανουάτου απέκτησε την ανεξαρτησία του.

Η χώρα κατοικείται από περίπου 261.000 κατοίκους ενώ οι 113 (!) γλώσσες που χρησιμοποιούνται, την κατατάσσουν τη χώρα ανάμεσα σε αυτές με την μεγαλύτερη γλωσσική ποικιλία. Το 90% των ντόπιων καταναλώνουν ψάρια ενώ το 80% ζει σε αγροτικές, απομονωμένες περιοχές με δικούς τους κήπους για τη προσωπική προμήθεια σε τρόφιμα.

Οι καταδύσεις είναι ένα πολύ δημοφιλές τουριστικό αξιοθέατο εδώ ενώ προβλήματα για την οικονομία αποτελούν οι συχνοί σεισμοί, οι κυκλώνες και οι μεγάλες αποστάσεις μεταξύ των νησιών.

Για παράδειγμα, στις 2 Αυγούστου του 2007 τα νησιά σείστηκαν από δόνηση 7,2 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Κυριότεροι προμηθευτές εξωτερικής βοήθειας είναι η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία. Εθνικό νόμισμα είναι το Βάτου.

9. Δημοκρατία του Ναουρού

Για να το βρείτε στο χάρτη πρέπει να βρείτε πρώτα τον Ειρηνικό Ωκεανό. Εκεί, στο νότιο μέρος, θα βρείτε και το «Νησί της Χαράς» όπως ήταν παλιότερα γνωστό. Το Ναουρού, είναι μικρότερη ανεξάρτητη δημοκρατία στον κόσμο, από άποψη πληθυσμού (9.265 κάτοικοι) αλλά και έκτασης. Βρίσκεται 4000 χλμ βορειοανατολικά της Αυστραλίας και είναι πρώην βρετανική αποικία. Από το 1888 η Γερμανία, η Βρετανία, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία εκμεταλλεύθηκαν τα φωσφορικά του αποθέματα και μετά την ανεξαρτησία του το 1968, η βιομηχανία φωσφόρου έχει κάνει τους κατοίκους του Ναουρού έναν από τους πλουσιότερους λαούς του κόσμου.

Εδώ δεν θα βρείτε επίσημη πρωτεύουσα, και δεν αποτελεί μυστικό ότι τη δεκαετία του ‘ 90, και έπειτα από την εξάντληση των αποθεμάτων φωσφάτων, το Ναουρού αποτέλεσε για σύντομο χρονικό διάστημα φορολογικό παράδεισο και κέντρο για το ξέπλυμα βρόμικου χρήματος.

Οι ντόπιοι συλλέγουν το νερό της βροχής κατά τη διάρκεια των μουσώνων μεταξύ του Νοεμβρίου και του Φεβρουαρίου, επειδή είναι πολύ περιορισμένα τα αποθέματα σε φυσικό γλυκό νερό. Το πιο δημοφιλές άθλημα στη χώρα αυτή είναι το Αυστραλιανό ποδόσφαιρο κανόνων, και έχουν μάλιστα και πρωτάθλημα με επτά ομάδες. Επίσης, ευρύτατα διαδεδομένο άθλημα είναι το πιάσιμο πουλιών με λάσο.

8. Τουβαλού

Ο Ειρηνικός Ωκεανός κρύβει θησαυρούς. Το Τουβαλού, βρίσκεται 1050 χλμ βόρεια των Νησιών Φίτζι και είναι ένα από τα μικρότερα και πλέον απομονωμένα κράτη του κόσμου. Αποτελείται από εννέα κοραλλιογενείς βραχονησίδες με μήκος 579 χλμ. και συνολική έκταση λίγο μεγαλύτερη από 26 τετρ.χλμ.

Το 2007 η κυβέρνηση των νησιών έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τις κλιματικές αλλαγές και επεσήμανε τον κίνδυνο να βυθιστούν τα νησιά στη θάλασσα εξαιτίας αυτών των αλλαγών.

Το χαμηλό τους υψόμετρο καθιστά τα νησιά επιρρεπή στην άνοδο της στάθμης των θαλασσών λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο πληθυσμός ενδέχεται να εγκαταλείψει τα νησιά και να καταφύγει στη Νέα Ζηλανδία, στο Νίουε και στο νησί Κιόα των Φίτζι. Επιπλέον, η νησιωτική χώρα πλήττεται από τη λεγόμενη Παλίρροια του Βασιλιά (King Tide), η οποία μπορεί να προκαλέσει άνοδο του επιπέδου στάθμης της θάλασσας ψηλότερα από μια συνηθισμένη πλημμυρίδα. Στο μέλλον, αυτό ίσως αποτελέσει απειλή για καθολική βύθιση του νησιού στη θάλασσα.

Το Τουβαλού έχει σχεδόν άγονο έδαφος και είναι δύσκολο να χρησιμοποιηθεί για καλλιέργειες.
Ο πληθυσμός του νησιού έχει υπερδιπλασιαστεί από το 1980 και υπολογιζόταν να φτάσει τους 11.810 τον Ιούλιο του 2006. Απαρτίζεται κυρίως από Πολυνήσιους. Το 4% περίπου είναι Μικρονήσιοι.

7. Κομόρες

Είναι ένα ηφαιστιογενές σύμπλεγμα τριών νησιών με περίπου 752.438 κατοίκους. Θα το βρείτε δυτικά του Ινδικού ωκεανού, μεταξύ της νήσου Μαδαγασκάρης και των ανατολικών ακτών της Αφρικής, στο βόρειο τμήμα του πορθμού της Μοζαμβίκης.

Το όνομά της χώρας προέρχεται από το αραβικό qamar, που σημαίνει «σελήνη». Η χώρα όσο πανέμορφη είναι, τόσο βυθίζεται διαρκώς στην πολιτική αστάθεια που ταλανίζει τη χώρα, η οποία από την εποχή της ανεξαρτησίας ως σήμερα έχει δει γύρω στα 20 πραξικοπήματα και απόπειρες πραξικοπημάτων.

Το κλίμα των νησιών είναι τροπικό με τους μουσώνες να δημιουργούν δύο εποχές: η πρώτη περίοδος από το Νοέμβριο ως τον Απρίλιο είναι ζεστή και η δεύτερη, από Μάιο ως τον Οκτώβριο, χαρακτηρίζεται από ξηρασία και είναι επίσης ψυχρή εποχή.
Ο πληθυσμός του κράτους είναι μίγμα Αράβων και Αφρικανών, Μαλαγάσιων και Ασιατών.

6. Γκέρνσεϊ

Μια χώρα που μόνο οι φανατικοί της Γεωμετρίας ξέρουν. Οι υπόλοιποι προμηθευτείτε με μεγεθυντικό φακό και αναζητήστε το Γκέρνσεϊ που είναι ένα σύμπλεγμα μικρών νησιών αυτοδιοικούμενα που ανήκουν στην Βρετανική Κοινοπολιτεία.

Το σύμπλεγμα βρίσκεται στην θάλασσα της Μάγχης κοντά στις ακτές της Νορμανδίας, πρωτεύουσα θεωρείται ο Λιμένας του Αγίου Πέτρου και ο πληθυσμός του νησιού (κατατάσσεται 200ό στον κόσμο) είναι, σύμφωνα με εκτιμήσεις για τον Ιούλιο του 2009 65.870 κάτοικοι.

Εκτός από την αδιαμφισβήτητη ομορφιά του τοπίου, το Guernsey είναι διεθνώς γνωστό και για τις… αγελάδες του που αποτελούν το σήμα κατατεθέν της χώρας με το πλούσιο κρεμώδες γάλα τους να έχει λάβει άπειρα βραβεία. Αν ποτέ επισκεφτείτε το Γκέρνσεϊ, μη παραλείψετε να δοκιμάσετε και βοδινό κρέας καθώς τα βοοειδή της χώρας έχουν χαρακτηριστική πλούσια γεύση-συνηθίζουν να αφαιρούν το λίπος.

Το ειδυλλιακό και γαλήνιο τοπίο αποτελεί παράδεισο για τους συγγραφείς που βρίσκουν εκεί το απόλυτο ησυχαστήριο. Ο Βίκτορ Ουγκό έγγραψε εκεί μερικά από τα αριστουργήματά του όπως το «Οι άθλιοι».

5. Το νησί του Μαν

Ο συγκεκριμένος τόπος είναι ο παράδεισος των μοτοσικλετιστών. Το International Isle of Man TT (Tourist Trophy) Race αποτελεί έναν από τους ποιό διάσημους προορισμούς για αγώνες ταχύτητας μοτοσυκλετών και θεωρείται η ποιό επικίνδυνη διαδρομή στον κόσμο. Βρίσκεται στην Ιραλνδική Θάλασσα ανάμεσα στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία και είναι ένας απο τους σημαντικότερους φορολογικούς παράδεισος σε όλο τον κόσμο.

Έχει έκταση 572 τετραγωνικά χιλιόμετρα και πληθυσμό (εκτίμηση 2009) 76.512 κατοίκους (κατατάσσεται στην 196η θέση). Πήρε το όνομά του από την κελτική φυλή των Μανξ, οι απόγονοι των οποίων κατοικούν εκεί έως σήμερα. Οι Άγγλοι κατέλαβαν το νησί τον 14ο αιώνα, ενώ αποτελεί Κτήση του Βρετανικού Στέμματος από το 1765. Έχει το δικό του νόμισμα-τη λίρα του Mann-, ενώ η τοπική γλώσσα είχε περάσει σε δεύτερη μοίρα και κινδύνευε να εξαφανιστεί έως το 1993, οπότε και άρχισε να διδάσκεται ξανά στα σχολεία.

4. Τοκελάου

Το εθνικό σύνθημα είναι «Τοκελάου για τους Ισχυρούς» («Tokelau mo te Atua») και είναι για… ισχυρούς ταξιδιώτες. Βρίσκεται στον νότιο Ειρηνικό και είναι εξαρτημένη περιοχή από την Νέα Ζηλανδία από το 1926.

Το μέλλον για τον τόπο αυτό δεν προβλέπεται ανθηρό μιας και ο ΟΗΕ συνέταξε το 1989 έκθεση σύμφωνα με την οποία προβλέπεται ότι το Τοκελάου θα εξαφανιστεί κάτω από την θάλασσα τον 21ο αιώνα λόγω της αύξησης της στάθμης των υδάτων από την υπερθέρμανση του πλανήτη. Στα 10 τετρ. χλμ. «στριμώχνονται» 1.416 κάτοικοι, με βάση εκτιμήσεις του 2009. Δεν υπάρχει καμία πρωτεύουσα καθώς κάθε ατόλη έχει το δικό της διοικητικό κέντρο. Το όνομα Τοκελάου σημαίνει «βόρειος άνεμος» στη γλώσσα της Πολυνησίας.

3. Νησιά Κουκ

Ο παράδεισος θα μπορούσε να ονομαζόταν διαφορετικά και Νησιά Κουκ… Αν ζούσαν εδώ ο Αδάμ και η Εύα, θα έκαναν μπάνιο σε παραλίες με κατάλευκη άμμο, jeeping στη ζούγκλα, θα έβλεπαν παραδοσιακούς χορούς και θα γεύονταν κρέατα ψημένα σε λάκκους με ηφαιστειακές πέτρες.

Είναι ένα από τα πιο μακρινά νησιωτικά κράτη, βορειοανατολικά της Νέας Ζηλανδίας, έχουν πληθυσμό 19.569 κατοίκους και πρωτεύουσά τους είναι η Αβαρούα. Υπολογίστε πριν τα επισκεφτείτε, ότι είναι περίπου 3.500 χλμ βορειοανατολικά της Νέας Ζηλανδίας και αποτελούν σύμπλεγμα από 24 κοραλλιογενείς ατόλες και ηφαιστειακά νησιά.

Η υπό ανάπτυξη οικονομία στηρίζεται σε καλλιέργειες μαλακίων, μαργαριταριών, ένα εκτροφείο στρουθοκαμήλων, τον τουρισμό και τις τραπεζικές δραστηριότητες.

2. Νήσοι Πίτκαιρν

Όταν θα φτάσετε στον εξωτικό αυτό προορισμό, θα αποχωρήσετε έχοντας-εκτός από ειδυλλιακές εικόνες στην sim του κινητού σας-, και ξυλόγλυπτα αναμνηστικά που φιλοτεχνούν οι ντόπιοι: ξυλόγλυπτοι καρχαρίες, φάλαινες, ψάρια, δελφίνια, χελώνες, βάζα… Μη λησμονήσετε και τα εξαιρετικής ποιότητας υφάσματος Τάπα.

Οι Νήσοι Πίτκαιρν είναι βρετανική εξαρτημένη περιοχή και βρίσκονται στον νότιο Ειρηνικό στο μέσο της απόστασης μεταξύ της Νέας Ζηλανδίας και του Περού, σε απόσταση περίπου 1.350 ναυτικά μίλια ΝΑ. της Ταϊτής. Το σύμπλεγμα αποτελείται από 4 ηφαιστειακά νησιά, το Πίτκαιρν (Pitcairn)(το μόνο κατοικημένο), το Οουίνο (Oeno), το Χέντερσον (Henderson) και το Ντούσι (Ducie), που βρίσκονται σε μεγάλες αποστάσεις μεταξύ τους. Είναι η πιο απομονωμένη κτήση της Βρετανίας. Έχει περίπου 50 κατοίκους (48 κάτοικοι με βάση εκτιμήσεις του 2009 οι οποίοι κατοικούν στον οικισμό , και πρωτεύουσα του νησιού, Άνταμσταουν στη νήσο Πίτκαιρν.

1. Ναγκόρνο Καραμπάχ

Ήταν παλαιότερα μία αυτόνομη διοικητική περιφέρεια (κατά τη σοβιετική τότε ορολογία «Όμπλαστ») της άλλοτε Σοβιετικής Ένωσης που ανήκε στη Σοσιαλιστική Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν.

Σήμερα συνεχίζει ν’ αποτελεί μια «εκ των πραγμάτων» αυτόνομη δημοκρατία στο Νότιο Καύκασο, που επισήμως όμως αποτελεί μέρος της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν. Bρίσκεται περίπου 270 χλμ δυτικά της αζερικής πρωτεύουσας Μπακού, και πολύ κοντά στα σύνορα με την Αρμενία, αποτελώντας ουσιαστικά θύλακα μέσα στο Αζερμπαϊτζάν. Προσδιορίζεται σε έκταση 4.280 τ.χλμ. Το 2002 αριθμούσε 145.000 κατοίκους. Κύρια πόλη είναι το Στεπανακέρτ.

Η περιοχή υπήρξε θέατρο διαμάχης ανάμεσα στην Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν, η οποία έφτασε στο αποκορύφωμά της με τον Πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Ο σκληρότατος πόλεμος κόστισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, και προκάλεσε κύματα προσφύγων από το Καραμπάχ προς την Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν, καθώς και μικρό τμήμα αυτών σε χώρες της Δύσης.

Από την κατάπαυση πυρός που συμφωνήθηκε το 1994, το μεγαλύτερο μέρος του Ναγκόρνο-Καραμπάχ και διάφορες περιοχές του Αζερμπαϊτζάν γύρω του (συνολικά περίπου το 14% του εδάφους του Αζερμπαϊτζάν) παραμένουν υπό τον έλεγχο των Αρμενίων αυτονομιστών του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Έκτοτε, οι δυο πλευρές κάνουν συνομιλίες ειρήνης με τη διαμεσολάβηση της Ομάδας Μινσκ του ΟΑΣΕ. Ως αποτέλεσμα της διαμάχης, το Αζερμπαϊτζάν και η Τουρκία έκλεισαν τα σύνορά τους με την Αρμενία, πλήττοντας καίρια την οικονομία της χώρας.

https://www.pronews.gr/lifestyle/good-life/deka-xores-pou-pithanotata-agnoeite-tin-yparksi-tous-2/

Διαβάστε περισσότερα... Διαβάστε περισσότερα...