Την ίδια ώρα στο Μεσολόγγι
Πέμπτη 29 Οκτωβρίου 2026
Η απόλυτη Απαξίωση από Δημοτική Αρχή ... Ούτε καν η Εθνική Επέτειος δεν μπόρεσε να τους συνετίσει
Την ίδια ώρα στο Μεσολόγγι
Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου 2026
Έφυγε από κοντά μας ο Κακαρούκας
Σάββατο 15 Αυγούστου 2026
Παναγία: Γιατί οι Μουσουλμάνοι τιμούν με μεγάλη ευλάβεια την Θεοτόκο – Τι αναφέρεται στο κοράνι
Μάλιστα, υπάρχει ολόκληρο κεφάλαιο για την μητέρα του Ιησού Χριστού
Η Παναγία, μητέρα του Ιησού Χριστού και Θεοτόκος, η γέφυρα του θείου με το ανθρώπινο, δεν τιμάται μόνο από τον Χριστιανισμό, αλλά και από το Ισλάμ.
Η Μαρία (αραβική: مريم; Marīam), η μητέρα του Ιησού (عيسى;’Īsā) τιμάται
στο Ισλάμ. Είναι μία από τις πιο σημαντικές και δίκαιες γυναίκες στο
Ισλάμ.
Αναφέρεται στο Κοράνιο περισσότερο ακόμη και από την Καινή Διαθήκη (Βίβλος).
...Είναι η μόνη γυναίκα που αναφέρεται στο Κοράνι. Άλλωστε πολλές Μουσουλμάνες γυναίκες την βλέπουν σαν παράδειγμα.
Σύμφωνα με το Κοράνι, ο Αλλάχ (Θεός) επέλεξε τη Μαρία πάνω από όλες τις γυναίκες όλων των εθνών.
Συγκεκριμένα, το Κοράνι αναφέρει:
«Βλέπω! οι άγγελοι είπαν: Ω Μαρία, ο Αλλάχ σε εξέλεξε πάνω από τις γυναίκες όλων των εθνών» Quran, sura 3 (ΑΙ Imran), ayah 42.
Η Μαρία αναφέρεται συχνά στο Κοράνι. Η αφήγηση της ζωής της εμφανίζεται στα πρώτα κεφάλαια. Μάλιστα, το 19ο κεφάλαιο είναι το όνομά της.
Το κεφάλαιο αυτό ονομάζεται Maryam. Στο Κοράνι, η Μαρία πιστεύεται ότι ήρθε από τον οίκο Αμράν.
Η γέννηση της Παναγίας αναφέρεται στο Κοράνι σε διάφορα κεφάλαια. Ο πατέρας της Ιωακείμ (αραβικά: يواكيم; Imran) και η μητέρα της Άννα (آن; Hannah) αναφέρονται επίσης στο Κοράνι.
Το Κοράνι λέει ότι ο Ιωακείμ και η Άννα ήταν ηλικιωμένοι και δεν είχαν παιδιά για χρόνια. Μια μέρα η Άννα είδε ένα πουλί να ταΐζει ένα νεογνό.
Βλέποντας αυτό, η Άννα θέλησε ένα παιδί για τον εαυτό της. Προσευχήθηκε στον Αλλάχ για ένα παιδί.
Υποσχέθηκε ότι αν απαντηθούν οι προσευχές της, η ζωή του παιδιού της θα αφιερωθεί στην υπηρεσία του Αλλάχ. Η Άννα προσευχήθηκε επίσης για το παιδί της να προστατεύεται από την «αφή» του Σατανά (إبليس; Iblīs).
Το Κοράνι λέει ότι η Μαρία μεγάλωσε στο ναό της προσευχής και είχε μια ιδιαίτερη θέση στο ναό.
Η γέννηση του Ιησού και ο Ευαγγελισμός της Μαρίας είναι πολύ σημαντικά για το Ισλάμ. Θεωρούνται ως μερικά από τα σημαντικότερα θαύματα του Αλλάχ.
Η πρώτη αναφορά στον Ευαγγελισμό μετά τη Γέννηση του Ιησού βρίσκεται στη σούρα 19 (Maryam) ayah 20.
Το Κοράνι μας λέει ότι ο Άγγελος Γαβριήλ (Αραβικός: الروح القدس, al-Ruḥ al-Quds, Jibra’il) ήρθε στην Παναγία και της είπε ότι σύντομα θα ήταν έγκυος με ένα ιερό παιδί.
Η Παναγία ρώτησε πώς θα μπορούσε να μείνει έγκυος όταν κανείς δεν την είχε αγγίξει. Ο Άγγελος Γαβριήλ απάντησε ότι τίποτα δεν είναι αδύνατο για τον Αλλάχ, και ότι η Γέννηση του Ιησού θα ήταν ένα σημάδι για όλη την ανθρωπότητα.
Η γέννηση αναφέρεται αργότερα στη σούρα 66 (At-Tahrim) ayah 12, όπου το Κοράνι λέει ότι η Παναγία παρέμεινε καθαρή ενώ ο Αλλάχ δημιούργησε τον Ιησού μέσα στη μήτρα της.
- Αραβικούς τίτλους
Qānitah: Η Μαρία ονομάζεται με αυτό το όνομα στη σούρα 66:12. Αναφέρεται στη Μαρία που περνάει την παιδική της ηλικία στο Ναό της Προσευχής.
Siddiqah: Η Μαρία ονομάζεται έτσι δύο φορές στη σούρα 5 (Al-Ma’ida), από 73-75. Σημαίνει “αυτή που επιβεβαιώνει την αλήθεια ή εκείνη που έχει πίστη”.
Sājidah: Η Μαρία ονομάζεται με αυτό το όνομα στο Κοράνι. Σημαίνει «αυτή που προσβλέπει στον Θεό (Αλλάχ) στη λατρεία».
Το Κοράνιο δηλώνει ότι η Μαίρη υποτάχθηκε στον Αλλάχ.
Rāki’ah: Η Μαρία ονομάζεται επίσης με αυτό το όνομα στο Κοράνι. «Σημαίνει αυτή που έρχεται υπό τον Θεό (Αλλάχ) στη λατρεία».
Δευτέρα 10 Αυγούστου 2026
Πέθανε ο φιλόσοφος και συγγραφέας Στέλιος Ράμφος
Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών ο συγγραφέας και στοχαστής Στέλιος Ράμφος. Ο σπουδαίος διανοητής το τελευταίο διάστημα νοσηλευόταν σε κλινική της Αθήνας. Με περισσότερα από 30 βιβλία στο ενεργητικό του, υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες στοχαστές.
...Ο Στέλιος Ράμφος γεννήθηκε το 1939 στην Αθήνα. Το 1965, πριν ολοκληρώσει τις σπουδές του στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, ξεκίνησε σπουδές Φιλοσοφίας στο Παρίσι, στο Université de Vincennes à Saint-Denis (σημερινό Université Paris 8). Μεταξύ 1969 και 1974 υπήρξε καθηγητής Φιλοσοφίας στο ίδιο πανεπιστήμιο. Το 1975 επέστρεψε στην Ελλάδα όπου συνέχισε το συγγραφικό έργο του. Είχε σημαντική παρουσία στη δημόσια ζωή με πολλές συνεντεύξεις στον Τύπο και την τηλεόραση, με δημόσιες ομιλίες αλλά και άρθρα σε περιοδικά. Δίδαξε στο Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν και αργότερα στο Ίδρυμα Βασίλη και Μαρίνας Θεοχαράκη.
Η πλούσια βιβλιογραφία του αντικατοπτρίζει τις πνευματικές αναζητήσεις του, τις θέσεις και τις προτάσεις του αναφορικά με τον μαρξισμό, την οικουμενικότητα του ελληνικού πολιτισμού, τους συσχετισμούς της σύγχρονης πνευματικής δημιουργίας με την ελληνορθόδοξη παράδοση. Μεταξύ πολλών άλλων, έχει δημοσιεύσει μελέτες για τον Πλάτωνα (Φιλοσοφία Ποιητική), τον Αριστοτέλη (Μίμησις εναντίον μορφής), τον Οιδίποδα Τύραννο (Το αίνιγμα και η μοίρα), τους ασκητές της ερήμου (Πελεκάνοι ερημικοί), καθώς και μία συλλογή άρθρων και δοκιμίων του «Μία καλοκαιρινή ευτυχία τρίζει» (1999).
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
Πέθανε στα 74 του χρόνια ο σπουδαίος ηθοποιός Νίκος Καλογερόπουλος
Τα τελευταία χρόνια έδινε μάχη με τον καρκίνο. Όπως έγινε γνωστό σήμερα, άφησε την τελευταία του πνοή σε δημόσιο νοσοκομείο.
Με χαρακτηριστική παρουσία και έναν τρόπο ερμηνείας που τον έκανε αμέσως αναγνωρίσιμο, ο Καλογερόπουλος πέρασε από τον κινηματογράφο, την τηλεόραση και το θέατρο, ενώ στην πορεία ασχολήθηκε με τη σκηνοθεσία, το σενάριο, την ποίηση και το τραγούδι.

Από τα Φιλιατρά στην υποκριτική
Ο Νίκος Καλογερόπουλος γεννήθηκε την 1η Αυγούστου 1952 στα Φιλιατρά της Μεσσηνίας.
Η σχέση του με την υποκριτική άρχισε μέσα από τις σπουδές του στην Αθήνα, όπου παρακολούθησε μαθήματα στις σχολές θεάτρου Κωστή Μιχαηλίδη, Βεάκη και Αθηνών.
Η τηλεόραση ήρθε νωρίς στη διαδρομή του. Εμφανίστηκε στη μεταφορά του μυθιστορήματος του Νίκου Καζαντζάκη «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται», ενώ στη συνέχεια πήρε μέρος σε σειρές όπως «Ο φωτογράφος του χωριού», «Οι παραστρατημένοι» και «Μεθυσμένη Πολιτεία».
Στα πρώτα χρόνια της καριέρας του βρέθηκε και στο θέατρο, ενώ σταδιακά το ενδιαφέρον του στράφηκε όλο και περισσότερο στον κινηματογράφο, όπου θα έρχονταν και οι ρόλοι που τον καθιέρωσαν.
Το «Μάθε παιδί μου γράμματα» και η πρώτη μεγάλη διάκριση
Το 1981 ήρθε μία από τις καθοριστικές στιγμές της πορείας του, όταν συμμετείχε στο «Μάθε παιδί μου γράμματα» του Θόδωρου Μαραγκού.
Η ταινία, με πρωταγωνιστές μεταξύ άλλων τον Βασίλη Διαμαντόπουλο και τον Κώστα Τσάκωνα, εξελίχθηκε σε μία από τις χαρακτηριστικότερες πολιτικές σάτιρες του ελληνικού κινηματογράφου.
Η ερμηνεία του Καλογερόπουλου δεν πέρασε απαρατήρητη και του χάρισε διάκριση στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Έναν χρόνο αργότερα εμφανίστηκε στην «Άρπα Colla», ενώ το 1983 συμμετείχε στο «Ρεμπέτικο» του Κώστα Φέρρη, μία από τις σημαντικότερες ελληνικές κινηματογραφικές παραγωγές της εποχής. Και αυτή η ερμηνεία του διακρίθηκε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.
Η «Λούφα και Παραλλαγή» και ο ρόλος που τον καθιέρωσε
Το 1984 ο Νίκος Καλογερόπουλος συμμετείχε στη «Λούφα και Παραλλαγή» του Νίκου Περάκη, την ταινία που έμελλε να αποτελέσει έναν από τους μεγαλύτερους σταθμούς της καριέρας του.
Υποδύθηκε τον στρατιώτη Γιάννη Παπαδόπουλο και η ερμηνεία του τού χάρισε το βραβείο Α' Ανδρικού Ρόλου στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Η ταινία απέκτησε με τα χρόνια ξεχωριστή θέση στην ιστορία του ελληνικού σινεμά και ο Καλογερόπουλος ταυτίστηκε με μια γενιά ηθοποιών που έφεραν στη μεγάλη οθόνη έναν διαφορετικό, σατιρικό και συχνά ανατρεπτικό τρόπο αφήγησης.
Στην κινηματογραφική του διαδρομή συνεργάστηκε με σκηνοθέτες όπως ο Νίκος Περάκης, ο Θόδωρος Μαραγκός, ο Κώστας Φέρρης και ο Νίκος Ζαπατίνας.
Από τον κινηματογράφο στο «Κάμπινγκ»
Παράλληλα, συνέχισε να εμφανίζεται στην τηλεόραση, συμμετέχοντας σε σειρές όπως «Χαίρε Τάσο Καρατάσο», «Όλη η δόξα, όλη η χάρη» και «Ερασιτέχνης άνθρωπος».
Ιδιαίτερη θέση στην τηλεοπτική του πορεία είχε το «Κάμπινγκ», η σειρά που προβλήθηκε από την ΕΡΤ στα τέλη της δεκαετίας του '80 και έμεινε στη μνήμη των τηλεθεατών ως μία από τις χαρακτηριστικές κωμωδίες εκείνης της περιόδου.
Ο Καλογερόπουλος, ωστόσο, δεν έμεινε μόνο στην υποκριτική. Πέρασε πίσω από την κάμερα ως σκηνοθέτης και σεναριογράφος και συνεργάστηκε στην πορεία του με ηθοποιούς όπως ο Γιώργος Κιμούλης, ο Ηλίας Λογοθέτης και ο Αντώνης Καφετζόπουλος.

Το «Τρενοτεχνείο» και η επιστροφή στη Μεσσηνία
Τα τελευταία χρόνια ένα μεγάλο κομμάτι της δημιουργικής του δραστηριότητας ήταν συνδεδεμένο ξανά με τη Μεσσηνία.
Στην Κυπαρισσία δημιούργησε μαζί με φίλους και συνεργάτες το «Τρενοτεχνείο», μετατρέποντας έναν χώρο που συνδεόταν με τον σιδηρόδρομο σε σημείο πολιτισμού.
Στο «Τρενοτεχνείο» φιλοξενήθηκαν παραστάσεις και εκδηλώσεις, καθώς και γνωστά ονόματα της ελληνικής μουσικής σκηνής. Ο ίδιος είχε επενδύσει προσωπικά στη δημιουργία και τη λειτουργία του χώρου, ο οποίος αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα εγχειρήματα της τελευταίας περιόδου της ζωής του.
Τον Δεκέμβριο του 2024 ο χώρος είχε βρεθεί στο επίκεντρο της επικαιρότητας όταν άγνωστοι προκάλεσαν εκτεταμένες φθορές στις εγκαταστάσεις του. Ο Καλογερόπουλος είχε εμφανιστεί τότε ιδιαίτερα φορτισμένος από την καταστροφή ενός χώρου στον οποίο είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής και της δημιουργικότητάς του.
Ο Νίκος Καλογερόπουλος ακολούθησε μια καλλιτεχνική πορεία που δεν περιορίστηκε σε έναν μόνο ρόλο. Ηθοποιός, σκηνοθέτης και σεναριογράφος, αλλά παράλληλα ποιητής και τραγουδοποιός, κινήθηκε για δεκαετίες ανάμεσα σε διαφορετικές μορφές έκφρασης.
Κυρίως, όμως, άφησε πίσω του μια σειρά από κινηματογραφικούς χαρακτήρες που συνδέθηκαν με μια ιδιαίτερα δημιουργική περίοδο του ελληνικού σινεμά και συνέχισαν να βρίσκουν κοινό πολύ μετά την πρώτη προβολή των ταινιών στις οποίες εμφανίστηκε.
Πέμπτη 9 Ιουλίου 2026
Πέθανε η Μπόνι Τάιλερ, η θρυλική φωνή του «Total Eclipse of the Heart»
Σάββατο 4 Ιουλίου 2026
«Θεραπείες» μεταστροφής: Βασανιστήρια με ψευδοεπιστημονικό μανδύα – Πώς η Ελλάδα τις επιτρέπει από το παράθυρο
Οι «θεραπείες» μεταστροφής, που αποσκοπούν να αλλάξουν τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου ενός ατόμου, θεωρούνται βασανιστήρια. Η ΕΕ δεσμεύθηκε να τις απαγορεύσει. Τι ισχύει στην Ελλάδα.
Πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύθηκε να εκδόσει σύσταση στα κράτη-μέλη για να απαγορεύσουν τις διαβόητες «θεραπείες μεταστροφής». Πρόκειται για μισό βήμα μπροστά, αλλά χωρίς να προχωράει σε ριζικά μέτρα.
Ως θεραπεία μεταστροφής ή «επανόρθωσης», ορίζεται οποιαδήποτε παρέμβαση (ψυχοθεραπευτική, ψυχολογική, ιατρική, φαρμακευτική, συμπεριφορική ή πνευματική) που αποσκοπεί στην αλλαγή του σεξουαλικού προσανατολισμού ή της ταυτότητας φύλου ενός ατόμου.
...Είναι θεραπείες μόνο κατ’όνομα, αφού στην πράξη συνιστούν πρακτικές κακοποίησης. Σύμφωνα με ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ οι θεραπείες μεταστροφής αποτελούν βασανιστήριο. Οι εγκυρότεροι διεθνείς φορείς υγείας και ψυχικής υγείας τις καταδικάζουν, καθώς έχει αποδειχθεί ότι είναι ιδιαίτερα βλαβερές και επικίνδυνες.
Στην Ελλάδα οι πρακτικές μεταστροφής έχουν τυπικά απαγορευθεί με νόμο από το 2022. Ωστόσο, όπως αποδεικνύουν τα ερευνητικά δεδομένα, δεν έχουν σταματήσει. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της ILGA Europe (η μεγαλύτερη οργάνωση-ομπρέλα για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+), η οποία βασίζεται σε στοιχεία της Υπηρεσίας Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, σχεδόν το 40% των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων στην Ελλάδα έχει εκτεθεί σε τέτοιου είδους «θεραπείες». Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό σε όλη την ΕΕ.
Όπως δηλώνει στο in η κλινική ψυχολόγος Νάνσυ Παπαθανασίου, συνιδρύτρια τoυ επιστημονικού φορέα Orlando LGBT+ Ψυχική Υγεία Χωρίς Στίγμα, η τροπολογία απαγόρευσης των θεραπειών μεταστροφής (άρθρο 62, Ν.4931/2022), είναι τόσο ατελής και προβληματική, που επιτρέπει και επισήμως τη διαιώνισή τους.
Συγκεκριμένα, η τροπολογία ορίζει ότι «απαγορεύεται η διενέργεια πρακτικών μεταστροφής σε ευάλωτα πρόσωπα», δηλαδή σε ανηλίκους ή σε ενήλικες που τελούν σε δικαστική συμπαράσταση. Διευκρινίζει ωστόσο ότι επιτρέπονται με τη συναίνεση του ατόμου που υποβάλλεται σε αυτές. Πώς μπορεί όμως ένα άτομο να συναινέσει στην κακοποίησή του; Πόσο συναινετική είναι η έκθεση σε θεραπείες μεταστροφής, όταν είναι αποτέλεσμα εκβιαστικών πιέσεων ή στιγματισμού που οδηγεί στην αυτό-ενοχοποίηση;
Τέλος, ο νόμος απαγορεύει τη «διαφήμιση πρακτικών μεταστροφής από επαγγελματίες, έναντι οικονομικού ανταλλάγματος. Όμως δεν λέγεται τίποτα για τις πρακτικές που διενεργούνται «αφιλοκερδώς», σε εκκλησιαστικό – θρησκευτικό πλαίσιο, οι οποίες παραμένουν διαδεδομένες.
Βασανιστήρια σε εκκλησιαστικό πλαίσιο
Σύμφωνα με την πρώτη εθνική έρευνα που διεξήχθη στην Ελλάδα για τις θεραπείες μεταστροφής (Orlando, 2021), στη διενέργειά τους πρωταγωνιστούν οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας με 52%. Ακολουθούν οι ιερείς/εξομολόγοι/εκκλησιαστικοί λειτουργοί με 24%. Καταγράφονται επίσης επαγγελματίες υγείας (9%) και εναλλακτικοί θεραπευτές – άτομα με άλλες ειδικότητες (15%).
Σύμφωνα με τις μαρτυρίες των ατόμων που συμμετείχαν στην έρευνα, οι ψευδο-θεραπείες περιλάμβαναν από ψυχολογική βία μέχρι σωματική και σεξουαλική βία, με τις πρακτικές «επανόρθωσης» μέσω υπηρεσιών ψυχικής υγείας να είναι οι συχνότερες. Ακολουθούσαν πρακτικές τιμωρίας και αποστέρησης, ειδικά εντός θρησκευτικών πλαισίων, ενώ καταγράφηκαν επίσης σεξουαλική παρενόχληση αλλά και «επανορθωτικός» βιασμός στο πλαίσιο θρησκευτικής κατήχησης.
Οι συνέπειες για τα θύματα, που βαφτίζονται «θεραπευόμενοι», είναι βαριές: κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, αυτοτραυματισμοί και αυξημένος κίνδυνος απόπειρας αυτοκτονίας, που αγγίζει το 30% για τα νεαρά άτομα.
Τι συμβαίνει σήμερα
Τέσσερα χρόνια μετά την ψήφιση της τροπολογίας που απαγορεύει εν μέρει τις πρακτικές μεταστροφής στην Ελλάδα, ο φορέας που διενήργησε την έρευνα εξακολουθεί να δέχεται καταγγελίες και μαρτυρίες από άτομα που τις έχουν υποστεί. Ειδικά για τα ανήλικα και νεαρά τρανς άτομα, η κατάσταση ενδέχεται να είναι ακόμα χειρότερη. Οργανώσεις και δίκτυα υπερ-συντηρητικών επαγγελματιών, προωθούν δήθεν μετριοπαθείς προσεγγίσεις στην ταυτότητα φύλου, που συχνά οδηγούν σε θεραπείες μεταστροφής, μέσω ψυχοθεραπείας, σημειώνει το Orlando.
Μισή δέσμευση της Κομισιόν ενάντια στις θεραπείες μεταστροφής
Κατόπιν επίμονων μαζικών εκκλήσεων πολιτών και οργανώσεων – που περιλάμβαναν τη συλλογή ενός εκατομμυρίου υπογραφών – η Κομισιόν επιτέλους δεσμεύθηκε να απευθύνει σύσταση στα κράτη μέλη, για την πλήρη κατάργηση των πρακτικών μεταστροφής.
Η ΙLGA Europe χαιρετίζει την εξέλιξη ως αποφασιστικό βήμα προόδου. Προς το παρόν, μόνο οκτώ χώρες της ΕΕ έχουν απαγορεύσει τις πρακτικές μεταστροφής: Βέλγιο, Κύπρος, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Μάλτα, Πορτογαλία και Ισπανία.
«Οι πρακτικές μεταστροφής δεν είναι θέμα πίστης ή θεραπείας, αλλά μια μορφή βίας που μεταμφιέζεται σε φροντίδα και την οποία η Ευρώπη μπορεί και πρέπει να τερματίσει. Έχουμε υψηλές προσδοκίες ότι η παρούσα σύσταση θα μεταφραστεί γρήγορα σε εθνικές απαγορεύσεις, επαγγελματική λογοδοσία και πραγματική προστασία για τους επιζώντες σε ολόκληρη την Ευρώπη», δηλώνει η ανακοίνωση της οργάνωσης.
Προβληματικός ο ελληνικός νόμος
Η Νάνσυ Παπαθανασίου τονίζει ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει αγνοήσει εκκλήσεις για οριζόντια απαγόρευση των θεραπειών μεταστροφής για όλες τις ηλικίες και σε όλα τα πλαίσια, όπως ισχύει για παράδειγμα στην Κύπρο. Το γεγονός ότι στην Ελλάδα έχει ψηφιστεί ένας ατελής και προβληματικός νόμος, καθιστά δύσκολη την ανακίνηση του θέματος, μολονότι τα προβλήματα παραμένουν και εντείνονται.
Αυτό το ζήτημα αναδεικνύει όχι μόνο ένα νομικό κενό, αλλά και την επιβίωση κοινωνικών προκαταλήψεων, με τον κίνδυνο νομιμοποίησης πρακτικών που ισοδυναμούν με βασανιστήρια, εν μέσω μιας γενικότερης υποχώρησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Κυριακή 28 Ιουνίου 2026
Ρομά ή τσιγγάνοι ή αθίγγανοι ή κατσίβελοι: Η καταγωγή και η προέλευση των διαφόρων ονομάτων τους
Η έντονη τηλεοπτική συζήτηση της Αφροδίτης Λατινοπούλου με τον Βασίλη Παϊτέρη, με τη συχνή χρήση της λέξης «γύφτος» κι από τους δύο προκάλεσε πολλές διαδικτυακές, και όχι μόνο, συζητήσεις. Το θέμα της καταγωγής των Ρομά, όπως έχει επικρατήσει να λέγονται, αλλά και τα διάφορα άλλα ονόματα που χρησιμοποιούνται για τους συγκεκριμένους αποτέλεσαν και αποτελούν αντικείμενα μελέτης από επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων.
...Ποια είναι όμως η αλήθεια για όλα αυτά;
Από πού κατάγονται οι Ρομά;
Ελάχιστες είναι οι ανθρώπινες ομάδες που περιγράφηκαν και μελετήθηκαν τόσο πολύ, όπως οι Ρομά, τόσο από επιστήμονες όσο και από την κοινή γνώμη. Ωστόσο, μέχρι σήμερα υπάρχουν πτυχές της ιστορίας τους που περιβάλλονται από μυστήριο.
Για την καταγωγή τους διατυπώθηκαν πολλές απόψεις, ενώ υπήρξαν και μύθοι, πολλοί από τους οποίους ξεκίνησαν από τους ίδιους, που έκαναν ακόμα πιο δύσκολο το έργο των επιστημόνων. Τελικά τη λύση στο μυστήριο την έδωσε η Γλωσσολογία. Ο σπουδαίος Χιώτης γιατρός, λόγιος και βυζαντινολόγος Αλέξανδρος Πασπάτης (1814-1891) στη μελέτη του "Études sur les Tchinghianés", που δημοσιεύθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1870 γράφει: «Η αληθινή ιστορία της φυλής των Τσιγγάνων βρίσκεται στη μελέτη του ιδιώματός τους».
Ο Πασπάτης άρχισε να συλλέγει το υλικό του τη δεκαετία του 1850 από νομάδες τσιγγάνους στα περίχωρα της Κωνσταντινούπολης και στο ευρωπαϊκό τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το έργο του μέχρι σήμερα έχει μεγάλη αξία, παρά τις κάποιες ετυμολογικές και φωνητικές αυθαιρεσίες.

Αλέξανδρος Πασπάτης
Η γλώσσα των τσιγγάνων είναι γνωστή ως Ρομανί. Όπως αναφέρει ο Angus Fraser τα πρώτα στοιχεία της συλλέχθηκαν σε κάποια μπιραρία του Σάσεξ, κατά πάσα πιθανότητα και δημοσιεύθηκαν στην Αγγλία μόλις το 1547. Ο πρώτος που εντόπισε ινδικές ρίζες στις λέξεις των Ρομά ήταν ο Ούγγρος Istvan Valyi, που σπούδαζε στην Ολλανδία. Η μελέτη του δημοσιεύθηκε το 1775. Το 1782, ο Γερμανός Jakob Rüdiger απέδειξε ότι η γλώσσα των Ρομά έχει ινδικές ρίζες. Ένα χρόνο αργότερα, ο Heinrich Grellmann, του Πανεπιστημίου του Göttingen, μετά από μια ενδελεχή έρευνα στη γλώσσα των Ρομά συμπέρανε ότι η καταγωγή τους ήταν από την Ινδία. Το 1844 ένας άλλος Γερμανός, ο August Friedrich Pott, με τις μελέτες του έθεσε τις βάσεις της «Ρομανολογίας».

Ρομά στα χρόνια της Αναγέννησης
Γιατί όμως η φυλή αυτή εγκατέλειψε την Ινδία και έφτασε χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά; Κοιτίδα των Ρομά θεωρείται η περιοχή του Παντζάμπ, που είναι χωρισμένη μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν. Στην Ινδία, από την αρχαιότητα ως την εποχή του Γκάντι υπήρχαν διάφορες κάστες. Για άγνωστο λόγο, μεταξύ 250 μ.Χ. και 650 μ.Χ., τα μέλη μιας από αυτές έφυγαν από την Ινδία και πήγαν στην Περσία, το σημερινό Ιράν. Αναφορές για το γεγονός αυτό υπάρχουν τόσο στον Άραβα ιστορικό Χάμζα του Ισπαχάν (950 μ.Χ.), όσο και στο περσικό εθνικό έπος "Shahnameh" ("Το βιβλίο των Βασιλέων") του Φιρδουσί, το οποίο γράφτηκε γύρω στο 1.000 μ.Χ. Και στις δύο πηγές αναφέρεται ότι οι Dom (ινδική λέξη που σημαίνει "άνθρωπος"), όπως ονομάστηκαν στην Περσία οι τσιγγάνοι, έφτασαν εκεί στα χρόνια του μονάρχη Μπαράμ Γκουρ (η βασιλεία του έληξε το 438).
Ο Μπαράμ Γκουρ ζήτησε από τον βασιλιά της Ινδίας Shengul να του στείλει μουσικούς. Πραγματικά, ο Ινδός βασιλιάς έστειλε 12.000 μουσικούς, τους οποίους ο Μπαράμ Γκουρ σκόρπισε σε διάφορα σημεία του περσικού βασιλείου, όπου και πολλαπλασιάστηκαν. Όπως γράφει ο Χάμζα, «οι απόγονοί τους εξακολουθούν (το 950 περίπου) να βρίσκονται εκεί αν και σε περιορισμένο αριθμό. Είναι οι Ζοτ». Όσα γράφουν ο Χάμζα και ο Φιρδουσί θεωρείται ότι είναι αληθινά γεγονότα, όμως συνέβησαν αργότερα και όχι στο πρώτο μισό του 5ου αιώνα.
Από την Περσία στην Αρμενία και έπειτα στο Βυζάντιο
Το 642 η Περσία κατακτήθηκε από τους Άραβες. Πολλοί Ζοτ, αν και αρχικά πολέμησαν εναντίον των Αράβων αργότερα αυτομόλησαν σε αυτούς. Τότε, υπήρξε διασπορά των Zot σε διάφορα σημεία. Μια ομάδα από αυτούς στάλθηκε στη βόρεια Συρία για να την εποικίσει. Η πρώτη είσοδος τσιγγάνων σε χριστιανικά εδάφη αναφέρεται από τον Άραβα χρονογράφο Ταμπαρί, που αφηγείται ότι πάρα πολλοί Ζοτ αιχμαλωτίστηκαν το 855, όταν οι Βυζαντινοί επιτέθηκαν στη Συρία και τους συνέλαβαν μαζί με τις γυναίκες, τα παιδιά και τα ζώα τους (κυρίως βουβάλια).

Χάρτης των μετακινήσεων των Ρομά
Μια άλλη ομάδα, οι τσιγγάνοι phen έφυγαν από την Περσία και εγκαταστάθηκαν στην Αρμενία, τον 7ο αιώνα. Η παραμονή τους εκεί δεν ήταν σύντομη. Όταν έφτασαν στην Αρμενία αυτή βρισκόταν υπό αραβική κατοχή. Όμως τα επόμενα χρόνια ακολούθησαν σκληροί πόλεμοι μεταξύ Βυζαντινών και Αράβων στην περιοχή. Η Αρμενία, στις αρχές του 11ου αιώνα, πέρασε στα χέρια των Βυζαντινών, για σύντομο χρονικό διάστημα όμως, καθώς καταλήφθηκε από τους Σελτζούκους (μια φυλή των οποίων είναι οι Τούρκοι).

Ρομά στην Περσία
Μόνο η Κιλικία, στη Μεσόγειο, παρέμεινε υπό αρμενική κυριαρχία. Αν και στο Βυζάντιο οι τσιγγάνοι είχαν φτάσει από τον 9ο αιώνα, στην Κωνσταντινούπολη έφτασαν, όπως φαίνεται, με κάποια καθυστέρηση. Η πρώτη μαρτυρία για παρουσία τους στη Βασιλεύουσα προέρχεται από ένα γεωργιανό αγιογραφικό κείμενο, τον «Βίο του Αγίου Γεωργίου του Αθωνίτη», που γράφτηκε στη Μονή Ιβήρων, στο Άγιο Όρος, γύρω στο 1068.
Σε αυτό αναφέρεται ότι το 1050, επί αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Θ' Μονομάχου κατέκλυσαν την Κωνσταντινούπολη άγρια θηρία, τα οποία καταβρόχθιζαν το κυνήγι στο αυτοκρατορικό δάσος του Φιλοπάτιου. Ο αυτοκράτορας ζήτησε τη βοήθεια ενός «λαού Σαμαρειτών, απογόνων του Σίμωνος του Μάγου, που ονομάζονταν Ατζίγαννοι και ήταν γνωστοί για τις μαντείες και τα μαγικά τους». Αυτοί οι Ατζίγγανοι έστρωσαν κάτω μαγικά κομμάτια κρέας και σκότωσαν αμέσως τα άγρια θηρία. Εδώ υπάρχει μία σύγχυση, καθώς τον 9ο αιώνα υπήρχαν στη Φρυγία οι Αθίγγανοι, αιρετικοί.

Ρομά το 1621, πίνακας του Ζακ Καλό
Παραδέχονταν το βάπτισμα, απέρριπταν την περιτομή και λάτρευαν τον Μελχισεδέκ. Ονομάζονταν Αθίγγανοι και Άθικτοι γιατί δεν άγγιζαν κανέναν αλλόθρησκο, ούτε δέχονταν να τους αγγίξει κάποιος που δεν ανήκε στην αίρεσή τους. Πάντως, οι «Αθίγγανοι - Άθικτοι» υπέστησαν διωγμούς και πιθανότατα είχαν εξοντωθεί το 1050. Ακόμα όμως κι αν οι εξολοθρευτές των άγριων θηρίων ήταν αιρετικοί, τον όρο Αθίγγανοι με την έννοια «τσιγγάνοι», τον συναντάμε ξεκάθαρα τον 12ο αιώνα, στα σχόλια του Θεοδώρου Βαλσαμώνος (πέθανε γύρω στο 1204), στον 61ο Κανόνα της Συνόδου του Τρούλου (ή Πενθέκτης), που απειλούσε με εξαετή αφορισμό όποιο μέλος της Εκκλησίας εκμεταλλευόταν το κοινό, κάνοντας επίδειξη με αρκούδες ή άλλα ζώα.

Ρομά στην Κωνσταντινούπολη
Ο Βαλσαμών αναφέρεται στους ίδιους Αθίγγανους, σε ένα σχόλιο του 65ου Κανόνα της Συνόδου του Τρούλου. Κάνοντας μνεία στους εγγαστρίμυθους γράφει: «Εγγαστρίμυθοι και μάγοι είναι όλοι εκείνοι που εμπνέονται από τον σατανά και προφασίζονται ότι προλέγουν το άγνωστο, όπως για παράδειγμα οι κριτρίαι, οι Αθίγγανοι, οι ψευδοπροφήτες, οι «ερημίτες και άλλοι».

Αρχαία Ινδία
Έναν αιώνα αργότερα, το μήνυμα αυτό επαναλαμβάνεται από τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Αθανάσιο Α', σε μια εγκύκλιό του προς τον Κλήρο, με την οποία καθοδηγεί τους υφιστάμενούς του να συμβουλεύουν το ποίμνιό τους, να μην συναναστρέφεται μάντεις αρκουδιάρηδες και γητευτές φιδιών και "κυρίως να μην επιτρέπουν στους Αθίγγανους να διαβαίνουν τα σπίτια τους, γιατί θα τους μάθουν σατανικά πράγματα".
Λίγο αργότερα, ο Ιωσήφ Βρυέννιος (1340-1431), σε μια πραγματεία για τα δεινά που μάστιζαν τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία οικτίρει το γεγονός ότι οι άνθρωποι συναναστρέφονταν καθημερινά "μάγους, προφήτες, Αθίγγανους και γητευτές».

Ισπανοί Ρομά
Σε Βυζαντινό Κανόνα του 15ου αιώνα προβλέπεται πενταετής αφορισμός σε όποιον «συμβουλευθεί τις Αιγυπτίσσας (Αιγύπτιες) για να του πουν το μέλλον ή σε όποιον φέρει στην οικογένειά του προφήτη για να κάνει μάγια, επειδή είναι άρρωστος ή πάσχει από κάποια άλλη αιτία».
Καθώς στο Βυζάντιο, τους τελευταίους αιώνες της ύπαρξής του κυριαρχούσαν, ακόμα και στους αυτοκράτορες, η ευπιστία και οι δεισιδαιμονίες, δεν είναι καθόλου παράξενο ότι οι τσιγγάνοι με τις μαντείες και τις προφητείες τους βρήκαν πρόσφορο έδαφος. Διακρίνονταν επίσης ως αρκουδιάρηδες, γητευτές φιδιών, θηριοδαμαστές, ακροβάτες και ταχυδακτυλουργοί".
Οι τσιγγάνοι στην Ελλάδα
Καθώς η Βυζαντινή Αυτοκρατορία είχε περιοριστεί σε ένα μικρό τμήμα και οι Οθωμανοί Τούρκοι, μετά την κατάληψη της Μικράς Ασίας πέρασαν στην Ευρώπη με την κατάληψη της Καλλίπολης το 1354 και συνέχισαν την προέλασή τους, οι τσιγγάνοι, μέσω Θράκης, εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη την ηπειρωτική και όχι μόνο, Ελλάδα και στη συνέχεια μέσω της σημερινής Ρουμανίας και των χωρών της πρώην Γιουγκοσλαβίας σε ολόκληρη σχεδόν την Ευρώπη. Πάντως, στην Ελλάδα, οι τσιγγάνοι προτιμούσαν τις περιοχές που κατείχαν οι Ενετοί, καθώς τις θεωρούσαν τις πλέον ασφαλείς.

Χάρτης της Μεθώνης το 1571
Η πρώτη αναφορά πάντως για τσιγγάνους, κατά πάσα πιθανότητα, γίνεται από τον Φραγκισκανό μοναχό Συμεών που επισκέφθηκε το Ηράκλειο Κρήτης το 1323.
Γράφει τα εξής: «Είδαμε έξω από την πόλη λαό, που δηλώνει ότι ανήκει στη φυλή του Χαμ (ενός από τους γιους του Νώε) και τελεί τις ιεροτελεστίες του κατά τους τύπους της Ελληνικής Εκκλησίας. Αυτοί περιπλανιούνται σαν καταραμένος λαός, από τόπο σε τόπο και δεν διαμένουν καθόλου ή σπάνια, σε ένα μέρος περισσότερες από 30 ημέρες, ζουν δε σε σκηνές όπως οι Άραβες».

Μετακίνηση Ρομ, πίνακας του Ζαν Μπρίγκελ, του Πρεσβύτερου
Σε ένα φυλλάδιο που έγραψε το 1416 ο βυζαντινός σατιρικός συγγραφέας Μάζαρις, το «Επιδημία Μάζαρι εν Άιδου» υπάρχει ένα φανταστικό γράμμα, προς κάποιον Χολοβόλο, στον κάτω κόσμο, που αναφέρει και τους Αιγύπτιους (ενν. τους τσιγγάνους), ως έναν από τους πολυπληθέστερους λαούς που ζουν στην Πελοπόννησο.
Ένα από τα μέρη της όπου ζούσαν, τουλάχιστον ως τον 14ο - 15ο αιώνα πολλοί τσιγγάνοι ήταν η Μεθώνη. Σχετικές είναι οι αναφορές του Leonardo di Niccolo Frescobaldi, που επισκέφθηκε τη Μεθώνη το 1384 και αναφέρεται σε πολλούς Romiti που είδε έξω από τα τείχη της πόλης. Ακολουθούν πολλές αναφορές από Ελβετούς και Γερμανούς. Η Μεθώνη βρίσκεται στα μισά της διαδρομής από τη Βενετία προς τη Γιάφα και τους Αγίους Τόπους και αποτελούσε έναν δημοφιλή σταθμό ξεκούρασης για τους προσκυνητές. Ο Dietrich von Schachten (1491) και ο Peter Fassbender (1492) έγραψαν ότι σχεδόν όλοι οι τσιγγάνοι ήταν σιδεράδες.

Ρομά στο ύπαιθρο
Ο Αλέξανδρος, Κόμης Παλατίνος του Ρήνου περιέγραψε το 1495 έναν λόφο που λεγόταν Gype, κοντά στη Μεθώνη και όπου υπήρχαν περίπου 200 καλύβες τσιγγάνων: «Μερικοί έλεγαν αυτόν τον λόφο και τα περίχωρά του Μικρή Αίγυπτο». Το 1497, ο Arnold von Harff από την Κολονία γράφει για τους τσιγγάνους (Suiginer), που οι ίδιοι οι Γερμανοί τους λένε "αγρίους από την Αίγυπτο". Οι τσιγγάνοι πάντως, κατά τον von Harff έλεγαν ότι έρχονται από μια χώρα που απέχει 40 μίλια από τη Μεθώνη, τη Γύπη. Πάντως, ο Ελβετός Ludwig Tschudi το 1519 βρήκε στη Μεθώνη μόνο 30 καλύβες τσιγγάνων. Αυτό οφείλεται στις συνεχείς μετακινήσεις τους λόγω της οθωμανικής προέλασης και, ιδιαίτερα, λόγω της κυρίευσης της Μεθώνης από τους Τούρκους το 1500.
Τα ονόματα των Ρομ(ά) και η προέλευσή τους
Ας δούμε τις ονομασίες με τις οποίες είναι γνωστοί ο Ρομ(ά) και την προέλευσή τους, με βάση όσα αναφέρονται στο «ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ» του Γεωργίου Μπαμπινιώτη.
γύφτος: μεσαιωνική λέξη που προέρχεται από την αρχαία λ. Αιγύπτιος επειδή παλαιότερα υπήρχε η άποψη ότι οι τσιγγάνοι ήρθαν στη Μεσόγειο από την Αίγυπτο ή επειδή οι ίδιοι ανέφεραν κατά τον Μεσαίωνα ότι έρχονταν από τη "Μικρή Αίγυπτο", που παραμένει όμως άγνωστο πού βρισκόταν. Η λέξη γύφτικος πάντως, υπάρχει ήδη από τον 10ο αιώνα. Από τη λέξη αυτή προέρχονται οι ονομασίες των τσιγγάνων, Gypsy και Gipsy, στα αγγλικά, gitano στα ισπανικά κ.ά. Υπάρχει επίσης και η εκδοχή, ότι οι τσιγγάνοι ονομάστηκαν και γύφτοι, επειδή εισήλθαν στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία από την Κιλικία, που λεγόταν τότε «Μικρή Αίγυπτος».
τσιγγάνος: η λέξη προέρχεται από το Ατσίγγανος < Αθίγγανος, «ανέγγιχτος, άθικτος», επειδή οι τσιγγάνοι ταυτίστηκαν εσφαλμένα με τους αιρετικούς Αθίγγανους.
Ρομ ή Ρομά : η λέξη προέρχεται από τη τσιγγάνικη rom, "άνδρας, σύζυγος", ίσως σανσκριτικής αρχής. Η λέξη rom υπάρχει στα αγγλικά. από το 1841.
Κατσίβελοι: η λέξη παράγεται από την αρωμουνική (βλάχικη) cacivel, που ανάγεται στο λατινικό captivus, "αιχμάλωτοι μέσω της μεταφορικής σημασίας "άθλιος, δυστυχής".
Η λ. τσιγγάνους πέρασε στα τουρκικά (cingene), όπου απέκτησε την επιπρόσθετη σημασία «φιλάργυρος».











