να πρωινό Κυριακής, τον Οκτώβριο του 2019, ο επικεφαλής της μονάδας οικολογίας ιών στα Εργαστήρια Rocky Mountain των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας (NIH) έστειλε email σε έναν μεταδιδακτορικό ερευνητή του εργαστηρίου του, προτείνοντάς του μια ιδέα.
Από τον Lewis Kamb/U.S. Right to Know/The Defender
Ο Vincent Munster και ο μεταδιδακτορικός συνεργάτης του, Michael Letko, είχαν αφιερώσει εκείνη τη χρονιά στη δημιουργία ενός συστήματος για την ταχεία εξέταση του κατά πόσον δεκάδες κορωνοϊοί νυχτερίδων —συγγενικοί με τον SARS— θα μπορούσαν να μολύνουν ανθρώπινα κύτταρα.
...Εκείνη την εβδομάδα, ο Munster διάβασε μια νέα προδημοσίευση από τις ερευνητικές ομάδες των διακεκριμένων ιολόγων Vineet Menachery και Ralph Baric, η οποία έδειχνε ότι η πρωτεάση θρυψίνη θα μπορούσε να διευκολύνει την είσοδο ορισμένων κορωνοϊών, οι οποίοι υπό άλλες συνθήκες δεν θα μπορούσαν να μολύνουν ανθρώπινα κύτταρα.
Ο Michael Letko τού είχε προωθήσει τη μελέτη δύο ημέρες νωρίτερα, με το σχόλιο: «Φαίνεται πως κι άλλες ομάδες θα καταλήξουν σύντομα σε αυτή την ιδέα».
«Θα μπορούσες να δημιουργήσεις μια πρωτεΐνη S με ένα ευρύτερο μοτίβο αποκοπής (όπως αυτό που αναγνωρίζεται από τη φουρίνη), ώστε να ενισχυθεί η μολυσματικότητα», απάντησε ο Munster στις 6 Οκτωβρίου 2019. «Μπορείς να συμπεριλάβεις ένα μοτίβο όπως το R-X-[K/R]-R↓. Θα είχε ενδιαφέρον να συνθέσουμε μερικά τέτοια».
Στην ορολογία της ιολογίας, ως «S» συμβολίζεται η πρωτεΐνη-ακίδα του κορωνοϊού, η οποία επιτρέπει στον ιό να προσδένεται στα κύτταρα που μολύνει, ενώ το R-X-[K/R]-R αποτελεί ένα μοτίβο θέσης αποκοπής από τη φουρίνη (ή θέση σχάσης από φουρίνη), ένα χαρακτηριστικό που μπορεί να καταστήσει τους ιούς ικανότερους να μολύνουν κύτταρα και να εξαπλώνονται.
Ο Munster πρότεινε στον συνεργάτη του να ενσωματώσει, μέσω γενετικής τροποποίησης, μια θέση φουρίνης στην πρωτεΐνη-ακίδα ενός κορωνοϊού, καθιστώντας τον έτσι πιο μολυσματικό.
Έντεκα εβδομάδες αργότερα, ένας κορωνοϊός που έφερε μια παρόμοια θέση αποκοπής από τη φουρίνη εμφανίστηκε στη Wuhan της Κίνας, πυροδοτώντας την πανδημία COVID-19. Πρόκειται για τον μοναδικό γνωστό «σαρμπεκοϊό» («sarbecovirus»), την ομάδα των συγγενικών με τον SARS κορωνοϊών που εξέταζαν τότε ο Munster και ο Letko, η οποία διαθέτει ένα τέτοιο χαρακτηριστικό.
Η συγκεκριμένη αλληλογραφία μέσω email δεν είχε δημοσιοποιηθεί ποτέ στο παρελθόν. Περιλαμβάνεται σε μια δέσμη εγγράφων 270 σελίδων, την οποία έδωσαν πρόσφατα στη δημοσιότητα τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH) προς την οργάνωση «U.S. Right to Know», κατόπιν αιτήματος που υποβλήθηκε βάσει του Νόμου περί Ελευθερίας της Πληροφόρησης. Το αίτημα αφορούσε συγκεκριμένη αλληλογραφία από το εργαστήριο του Munster στο Hamilton της Montana, για το διάστημα από τον Μάρτιο του 2019 έως τις 22 Ιανουαρίου 2020, ημερομηνία κατά την οποία η ομάδα του δημοσίευσε μία από τις πρώτες μελέτες που έδειχναν ότι ο νέος κορωνοϊός χρησιμοποιούσε έναν υποδοχέα των ανθρώπινων κυττάρων, τον ACE2, ως πύλη εισόδου στα κύτταρα.
Δύο νέα στοιχεία προκύπτουν από τα αρχεία: Εβδομάδες πριν από την έναρξη της πανδημίας, ένας υψηλόβαθμος ιολόγος των NIH (Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ) πρότεινε γραπτώς να ενσωματωθεί σε μια πρωτεΐνη-ακίδα, παρόμοια με εκείνη του SARS, ένα χαρακτηριστικό που έμελλε να αποτελέσει το βασικό επιχείρημα υπέρ της εργαστηριακής προέλευσης της COVID-19: μια θέση διάσπασης από φουρίνη (furin cleavage site).
Επιπλέον, καθ’ όλη τη διάρκεια του ίδιου έτους, το εργαστήριό του ζητούσε από ερευνητές που εντόπιζαν ιούς αδημοσίευτες αλληλουχίες της πρωτεΐνης-ακίδας κορωνοϊών από νυχτερίδες —και τις λάμβανε. Μεταξύ αυτών που παρείχαν τα δεδομένα ήταν ερευνητές της κοινοπραξίας PREDICT, η οποία χρηματοδοτείται από τις ΗΠΑ, της οποίας ο κύριος εταίρος με έδρα τη Νέα Υόρκη, η EcoHealth Alliance, διατηρούσε μακροχρόνια συνεργασία με το Ινστιτούτο Ιολογίας της Wuhan (WIV) για τη συλλογή και τη μελέτη ιών που σχετίζονται με τον SARS.
Το καθένα από αυτά τα δεδομένα αφορά ένα διαφορετικό, καίριο σημείο στη συζήτηση για την προέλευση του ιού.
Rocky Mountain Labs
Η θέση διάσπασης από φουρίνη αποτελεί το συγκεκριμένο γενετικό χαρακτηριστικό που επικαλείται συχνότερα όποιος υποστηρίζει ότι ο SARS-CoV-2 δεν προέκυψε αποκλειστικά στη φύση.
Το δεύτερο στοιχείο αφορά τις αδημοσίευτες αλληλουχίες: δεδομένου ότι ο ιός της πανδημίας δεν παρουσιάζει ομοιότητες με τίποτα από όσα έχουν καταγραφεί στην επιστημονική βιβλιογραφία, τα περισσότερα σενάρια περί εργαστηριακής προέλευσης βασίζονται στην υπόθεση ότι κάποιο εργαστήριο κατείχε έναν ιό που ο υπόλοιπος κόσμος δεν είχε δει ποτέ.
Ωστόσο, τίποτα στα αρχεία δεν δείχνει ότι ο Letko υλοποίησε την πρόταση του Munster για την εισαγωγή μιας θέσης διάσπασης από φουρίνη (furin cleavage site) σε μια πρωτεΐνη ακίδας (spike protein) του ιού SARS. Μάλιστα, η θέση διάσπασης από φουρίνη που εντοπίζεται στον SARS-CoV-2 διαφέρει από το μοτίβο, δηλαδή τη σύντομη αλληλουχία αμινοξέων, που είχε προτείνει ο Munster.
Επιπλέον, από τα έγγραφα δεν προκύπτει ότι τα Rocky Mountain Labs διέθεταν τον SARS-CoV-2 ή κάποιον στενό συγγενή του, ούτε ότι ο Munster ή ο Letko επικοινώνησαν απευθείας με ερευνητές στη Wuhan κατά τη διάρκεια της εργασίας τους στο συγκεκριμένο πρότζεκτ.
Η έρευνά τους βασίστηκε επίσης σε συνθετικά τμήματα γονιδίων και όχι σε ζωντανούς ιούς, χρησιμοποιώντας σωματίδια που δεν έχουν τη δυνατότητα αναπαραγωγής ή εξάπλωσης. Τέτοιου είδους εργασίες ενέχουν, γενικά, μικρότερους κινδύνους βιοασφάλειας.
Οι δύο αλληλουχίες πρωτεϊνών ακίδας από ιούς νυχτερίδων, οι οποίες δεν είχαν δημοσιευθεί προηγουμένως και ελήφθησαν μέσω του προγράμματος PREDICT (μία από τη Μαλαισία και μία από την Ουγκάντα και τη Ρουάντα), παρουσιάζουν τόσο μεγάλη γενετική απόσταση από τον SARS-CoV-2, ώστε να αποκλείεται το ενδεχόμενο να αποτέλεσαν τη βάση για την εμφάνισή του.
Ο Letko, ο οποίος είναι πλέον αναπληρωτής καθηγητής στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον (Washington State University), αρνήθηκε να σχολιάσει το θέμα, δηλώνοντας σε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου: «Θα γράψετε ό,τι θέλετε να γράψετε, ανεξάρτητα από την αλήθεια ή από το τι έχω εγώ να πω».
Ο Munster δεν ανταποκρίθηκε στα αιτήματα για σχολιασμό. Νωρίτερα φέτος, του ασκήθηκε δίωξη επειδή εισήγαγε στις ΗΠΑ δείγματα του ιού της ευλογιάς των πιθήκων (mpox) χωρίς τα απαραίτητα συνοδευτικά έγγραφα, καθώς και επειδή προέβη σε ψευδείς δηλώσεις προς τις αρχές επιβολής του νόμου, στο πλαίσιο μιας άλλης, άσχετης έρευνας των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας (NIH). Ο ίδιος δήλωσε αθώος.
Το γραφείο τύπου των NIH αρνήθηκε επίσης να απαντήσει σε ερωτήματα σχετικά με το γιατί ο οργανισμός δεν είχε ενημερώσει προηγουμένως το κοινό ότι οι επιστήμονές του είχαν ζητήσει και αποκτήσει —πριν από την πανδημία— μη δημοσιευμένες αλληλουχίες πρωτεϊνών ακίδας από κορωνοϊούς παρόμοιους με τον SARS, ή ότι είχαν προτείνει την εισαγωγή μιας θέσης διάσπασης από φουρίνη σε μια τέτοια πρωτεΐνη ακίδας.
Συγκλίνουσες προσεγγίσεις
Η πρόταση του Munster για την προσθήκη μιας θέσης διάσπασης από φουρίνη (furin cleavage site) αποτελεί τη δεύτερη γνωστή περίπτωση κατά την οποία επιστήμονες πρότειναν την εισαγωγή αυτού του χαρακτηριστικού γνωρίσματος σε μια πρωτεΐνη ακίδας ιού τύπου SARS, περίπου δύο χρόνια πριν από την εμφάνιση της COVID-19.
Το 2018, η οργάνωση EcoHealth Alliance, το εργαστήριο του Baric και ερευνητές του Ινστιτούτου Ιολογίας της Wuhan (WIV) είχαν προτείνει την ίδια τροποποίηση στην Υπηρεσία Προηγμένων Ερευνητικών Προγραμμάτων Άμυνας (DARPA) των ΗΠΑ, στο πλαίσιο μιας εργασίας που θα χρησιμοποιούσε ζωντανούς, αναπαραγόμενους ιούς. Η αίτησή τους, γνωστή ως πρόταση DEFUSE, απορρίφθηκε.
Η συγκεκριμένη ιδέα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η θέση διάσπασης από φουρίνη, η οποία συνέβαλε στην ικανότητα του ιού να προκαλέσει την πανδημία, βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης σχετικά με την προέλευση της πανδημίας.
Ορισμένοι υποστηρικτές της θεωρίας περί εργαστηριακής προέλευσης βλέπουν την πρόταση DEFUSE ως ένα είδος «σχεδίου» για τη δημιουργία του SARS-CoV-2.
Διαβάστε όλο το άρθρο ΕΔΩ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου