Τα παθήματα των Γερμανών φιλελλήνων στην Επανάσταση του '21: Ήλθαν από θαυμασμό στην αρχαία Ελλάδα, βρήκαν ρακένδυτους ανατολίτες

Οι Βαυαροί βρέθηκαν σε μια χώρα εντελώς διαφορετική από την αρχαιότητα που είχαν εξιδανικεύσει

Έπαθαν μεγάλο πατατράκ οι Γερμανοί φιλέλληνες που γύρω στο 1821 είχαν πάει στην Ελλάδα για να ριχτούν στη μάχη στο πλευρό των εξεγερμένων Ελλήνων. Οι περισσότεροι εμπνέονταν από την αρχαιότητα. Επί τόπου όμως δεν συνάντησαν ούτε θεούς του Ολύμπου ούτε ήρωες του Ομήρου όσο έφτανε το μάτι. Η ανώμαλη προσγείωση των ονειροπαρμένων καταγράφηκε μετά στα ημερολόγια και τα οδοιπορικά τους που σταχυολόγησε η Θεανώ Τράκα, καθηγήτρια Γερμανικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών....

Ένας απ’ αυτούς ονόματι F.A. Lessen γράφει ότι στην Αρκαδία των ονείρων του συνάντησε μόνο κάτι βοσκούς, «ρυπαρές και ρακένδυτες, κιτρινιάρικες και αποστεωμένες φιγούρες». Και οι σύγχρονοι Έλληνες δεν τα πήγαιναν καλύτερα ούτε από νοοτροπία. Ο C.T. Striebeck σημειώνει στις δικές του αναμνήσεις: «Οι κάτοικοι της νέας Ελλάδος μας φάνηκαν παθητικοί, καθόλου τυπικοί, νωθροί και αδιάφοροι, όπως είναι η νοοτροπία της Ανατολής που ελάχιστα μας αγγίζει.» Η νέα ελληνική ήταν ακατάληπτη στους φιλέλληνες και η σχοινοτενής ορθόδοξη λειτουργία με τους ολολυγμούς των ιερέων αλλόκοτη. Ο αξιωματικός M.L.J. Kösterus απορεί που οι Έλληνες θεωρούν τη μη τήρηση της νηστείας χειρότερη αμαρτία κι από τη ληστεία και την κλοπή.

«Ο θάνατος του λόρδου Βύρωνα» στο Μεσολόγγι

Χωρίς μαχαιροπίρουνα

Στα της τραπέζης τώρα. Η σίτιση των Γερμανών εθελοντών μετατρεπόταν κυριολεκτικά σε αναζήτηση τροφής. Οι Έλληνες τους έβλεπαν με καχυποψία και αδιαφορούσαν για τη λόρδα τους. O Gottfried Müller παραπονιέται ότι «οι κάτοικοι ούτε απέναντι στους Τούρκους δεν θα μπορούσαν να είναι τόσο τσιγγούνηδες, όσο απέναντί μας». Και πώς εξηγείται λοιπόν ότι στο βιβλίο του για το Τάγμα των Φιλελλήνων το 1828 ο γιατρός του σώματος Johann Daniel Elster επαινεί το «πνεύμα ανθρωπιάς και ανιδιοτέλειας» των Ελλήνων; Επειδή για πρώτη φορά μετά από τρεις ολόκληρους μήνες σε ένα σπίτι στο Μεσολόγγι οι νοικοκύρηδες τους πρόσφεραν ψωμί και κρασί χωρίς να ζητήσουν χρήματα.

Σε άλλο σημείο ο Elster σημειώνει ότι οι Έλληνες τρώνε και πίνουν ελάχιστα, αλλά μπορεί να ταΐσουν μέχρι σκασμού τους φιλοξενουμένους τους, επειδή οι καλοί τρόποι επιβάλλουν την επίδειξη μιας κάποιας αφθονίας. Άλλο θέμα τώρα πώς και τί έτρωγαν. Οι ξένοι εθελοντές επισημαίνουν ότι οι γηγενείς τρώνε κατά γης και άκουσον, άκουσον! χωρίς μαχαιροπίρουνα. Αυτό δε που έφερνε αναγούλα στους Γερμανούς φιλέλληνες ήταν τα εντόσθια του αρνιού, κοκορέτσι δεν έβαζαν στο στόμα τους.

Η μεγάλη νίλα

Εννοείται ότι οι εθελοντές εκ Γερμανίας δεν είχαν πάει για διακοπές στην Ελλάδα αλλά για να πολεμήσουν. Μαθημένοι τώρα από τους ναπολεοντείους πολέμους ήταν αδύνατον να εξοικειωθούν με το ελληνικό αντάρτικο, οι Γερμανοί ήθελαν μετωπικές επιθέσεις, οι Έλληνες προτιμούσαν να στήνουν ενέδρες. Η μεγάλη νίλα ήρθε στη Μάχη του Πέτα το 1822, όταν το Τάγμα των Φιλελλήνων αποδεκατίστηκε, αφότου οι άτακτες ελληνικές ομάδες που θα του πρόσφεραν κάλυψη εγκατέλειψαν τις θέσεις τους.

Οπότε αφού είδαν και απόειδαν οι Γερμανοί εθελοντές πήραν των ομματιών τους και εγκατέλειψαν κατ’ αρχήν την Ελλάδα. Αργότερα επανήλθαν και μετά απ’ αυτούς ήρθαν άλλου τύπου φιλέλληνες, οι Βαυαροί. Οι Έλληνες όμως εξακολουθούσαν να είναι σφόδρα ανάγωγοι. Στο έργο του για την ελληνική επανάσταση ο ιστορικός Καρλ Μέντελσον Μπαρτόλντι μαρτυρεί ότι οι εξεγερμένοι Μανιάτες έγδυναν τους αιχμάλωτους Βαυαρούς στρατιώτες, τους έκοβαν τις μύτες και τα αυτιά «και τους έβαζαν σ’ ένα σακί μαζί με γάτες για να μην μπορούν να αμυνθούν κι αυτοί χάζευαν το απεγνωσμένο μαρτύριο των μελλοθανάτων.»

Πηγή: DW/ Σπύρος Μοσκόβου